Rotterdamse Hoek
De Betekenis van de Rotterdamse Hoek: Een Herinnering aan het Bombardement van 1940
De naam ‘Rotterdamse Hoek’ roept vragen op: waar komt deze naam vandaan en waarom werd juist deze plek zo genoemd? Deze hoek. een knikje in de dijk rond de Noordoostpolder is diepgeworteld in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Het Bombardement van Rotterdam en het Puin
Op 14 mei 1940 werd Rotterdam getroffen door een verwoestend bombardement. De stad werd zwaar beschadigd, en het puin moest worden afgevoerd om de stad weer op te bouwen. Een groot deel van dit puin werd per binnenvaartschip naar andere delen van Nederland vervoerd, waaronder de Noordoostpolder.
De Rotterdamse Hoek: Waar het Puin Zijn Nieuwe Bestemming Vond
Na het bombardement werd een aanzienlijk deel van het puin gebruikt voor de versterking van de dijken en polderwegen, waaronder de dijk Lemmer-Urk, die al gesloten was. Het deel van de dijk van Urk naar Kadoelen was nog niet afgesloten, en daar werd het puin ingezet om de dijk te versterken. Het puin werd ook gebruikt voor het aanleggen van een rijwielpad dat toegang gaf tot de dijk bij Urk.
De locatie waar dit puin in grote hoeveelheden werd gestort, was hier, een knik in de dijk. Omdat dit gebied nauw verbonden was met het Rotterdamse puin, gaven de polderwerkers deze hoek de naam ‘Rotterdamse Hoek’. Hiermee wilden ze ervoor zorgen dat niemand zou vergeten waar dit puin vandaan kwam. Het was een symbolische herinnering aan de tragedie die Rotterdam had getroffen en aan de kracht van de wederopbouw na de verwoesting.
Een Eervolle Herinnering aan Rotterdam
De naam Rotterdamse Hoek herinnert ons aan het bombardement van 1940, maar ook aan de veerkracht en de manier waarop Nederland het puin uit Rotterdam een nieuwe bestemming gaf in de Noordoostpolder. Deze hoek van de dijk is meer dan alleen een geografische locatie – het is een monument voor de geschiedenis en het herstel van Rotterdam na de verwoesting van de oorlog.
” Dit opdat niemand ooit zou vergeten waar het puin vandaan kwam.”
De Rotterdamse hoek
De dijk Lemmer – Urk was al klaar. Maar omdat het leegpompen van de Noordoostpolder veel langer duurde als gepland, is de binnenkant van de dijk net onder Lemmer verstrekt met dit puin. Ook is het gebruikt voor de verharding van polderwegen.
De naam “Rotterdamse hoek” is bedacht door de polderwerkers zelf.
‘Dit opdat niemand ooit zou vergeten waar het puin vandaan kwam.’
De 7,5 meter hoge vuurtoren markeert de Rotterdamse hoek.
De vierkante bakstenen vuurtoren is gebouwd in 1950.
Het elektrisch licht bevindt zich op 13 meter hoogte en heeft een ritmisch licht met looptijden van 5 seconde licht gevolgd wordt door 5 seconde duisternis.
Lichtkarakter: Isophase lichtkarakter
Lichtsterkte: Wit: 400 cd – Rood: 100 cd
Zichtbaarheid:
Wit: 8 zm
Rood: 5 zm
Lichtkleur: Wit & rood
De Rotterdamse hoek is een beruchte plek voor scheepvaarders.
Diverse schepen zijn in dit gebied in moeilijkheden geraakt.
Er wordt wel gesuggereerd dat het “spookt” op deze plek.
Menige boeren worstelen met het natte land en kwelwater hier.
De Rotterdamse hoek wordt ook wel aangeduid als “het laatste schepenkerkhof” in Nederland.
NATUURGEBIED
Het natuurgebied bij de Rotterdamse Hoek is een bos met een oerboskarakter. Het heeft een centraal gelegen natuurlijke plas. De plas, die zeer in trek is bij watervogels, is ontstaan dankzij de hoge kweldruk uit het IJsselmeer na drooglegging van de Noordoostpolder. Het omringende bos bestaat vooral uit zwarte els, schietwilg, iep en zomereik. Het gebied ligt op de trekroute van vele zangvogels en er broeden diverse bosvogels zoals tuinfluiter, vink, grote bonte specht en boomkruiper. Oorspronkelijk bestond het natuurgebied de Rotterdamse Hoek uit een relatief klein bos met kwelplas. Het gebied is in 2013 uitgebreid met 48 hectare nieuwe natuur: 10 hectare moeras en 38 hectare grasland voor weidevogels.
WINDENERGIE
Op deze plek heb je mooi uitzicht over een van de grootste windparken van Nederland: Windpark Noordoostpolder. Het windpark bestaat uit 86 windturbines op het land en in het water en produceert jaarlijks circa 1,4 miljard kilowattuur schone, duurzame elektriciteit. Dat is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van ruim 400.000 huishoudens. Het windpark is grotendeels gerealiseerd door agrariërs uit de omgeving. Windenergie is goed te combineren met de landbouwgrond in de Noordoostpolder. Bovendien zijn de windcondities vergelijkbaar met die van de Noordzeekust. Vandaar dat deze locatie uitermate geschikt is voor een windpark. Windpark Noordoostpolder levert bij aan de doelen van het Energieakkoord en is een belangrijke duurzame energiebron voor Nederland.
(tekst www.mijnzuiderzee.nl)
Of ligt het toch wat anders ..?
De naam “Rotterdamse hoek” is bedacht door de polderwerkers zelf.
‘Dit opdat niemand ooit zou vergeten waar het puin vandaan kwam.
Natuurlijk is niet al het puin exact in dit stukje dijk is verwerkt. Uiteindelijk was deze dijk al klaar.
Het is op diverse plaatsen verwerkt, voor wegaanleg, erf-verharding en dijkbescherming.
Maar dat doet niets af van de memorie en het respect, erover soebatten is ongepast.
Het is ‘De Rotterdamse Hoek’.
De Heerenveensche koerier 27-06-1947
NIEUWS UIT URK. Opruiming.
Een grote hoeveelheid puin welke in ’40 van Rotterdam naar hier werd vervoerd en op de dijk Urk—Kampen van de Noordoost-polder werd gestort, zal thans worden opgeruimd. Dit vervoer en opruimingswerk is gegund aan de Fa. Daalders te Vollenhove. De puin zal gestort worden achter de beschoeiïng langs.de kant van de kanalen door de Noordoostpolder.
Ook is het puin aangewend voor het maken van een ‘rijwielpad dat toegang tot den dijk geeft‘.
Gedicht
Sinds 2019 is een gedicht geplaatst op de zijkanten van de toren.
de lentelucht werd vuur
het middaguur werd nacht
het stadspuin temt de zee
de oude stad rust zacht
Het gedicht is van Niels Blomberg.
Waterschap Zuiderzeeland heeft een eigen waterdichter die zijn talenten inzet om gedichten te schrijven over water in Flevoland.
Niels Blomberg is de officiële – en de eerste – waterdichter van ons waterschap. Belangrijke gebeurtenissen van het waterschap luistert hij op met een speciaal watergedicht. Ook op alle drie gemalen van Noordoostpolder is een gedicht geplaatst.
Informatiezuil
Naast de toren staat een bankje en een informatiezuil.
De geluidsopname in de zuil start als u op het pedaal trapt.
Een QR code brengt uw smartphone naar een website van het Zuiderzeeland.
Friesche vuur
De naam Rotterdamse Hoek is dus door de polderwerkers bedacht.
Maar de locatie had op de werktekeningen natuurlijk ook al een naam:
Friesche Vuur
De knik noordelijker knik heet De Friese Hoek
Tijdens de ontwerpfase waren er meerdere ideeën :
Friese hoek (de knik noordelijk) :
Een wereld vondst.
Het pronkstuk van het museum.
Een Romeins beeldje. Gevonden bij Urk.
We weten dat de Romeinen tot in Nijmegen geweest zijn.
Een Romeinse nederzetting bij Urk ?
Archeologen kraaien van enthousiasme.
Maar wat heeft dat met de Rotterdamse Hoek te maken?
Het vuurtoren licht
Totdat het licht elektrisch werd, was er sprake van een gaslantaarn. Het gas hiervoor werd door het betonningsvaartuig, de gasboot “IJselmeer”, vanuit Enkhuizen aangevoerd. De “IJsselmeer” kon niet tot aan de dijk varen i.v.m. ondiep water, zodat het gas eerst in de houten vlet moest worden geladen. Met de vlet werd vervolgens naar dijk bij de Rotterdamse hoek gevaren.
Begin jaren vijftig ging dat een keertje behoorlijk fout. De houten vlet werd een beetje hardhandig op de basaltblokken van de dijk geparkeerd en raakte daardoor onder de waterlijn lek. Dit betekende dat de mannen niet meer terug naar de gasboot konden varen, die op zo’n 100 meter afstand voor anker lag. In die tijd waren er natuurlijk geen mobiele telefoons en de oude gasboot was ook niet uitgerust met een marifoon.
Op de gasboot waren de schipper en de kok achter gebleven, de rest van de bemanning bevond zich op de Westmeerdijk. De mannen, J. Barelts, W. de Waard en N. Mosterd hadden een probleem ……… Hoe kwamen zij weer op die boot? Er was geen tweede bijboot beschikbaar noch hulp op het land in zicht. Zwemmen was geen optie, ze hadden een boot nodig. Ze konden kiezen tussen de IJsselmeerplaatsen Lemmer of Urk. Een geluk bij een ongeluk; dat er nog iets te kiezen viel! Na rijp beraad viel de keuze op Urk. Niet geheel onlogisch omdat dat net iets minder ver was dan Lemmer, maar dat is midden op die dijk niet zo gemakkelijk in te schatten.
De stoute schoenen werden aangetrokken, die bestonden in dit geval uit klompen en onhandige rubberen laarzen, en de voettocht naar Urk van zo’n 12 km. aangevangen. Je zult begrijpen dat de mannen er niet vrolijk van werden maar ze moesten wel. In Urk werd een boot gecharterd waarmee de mannen naar de gasboot werden gebracht en waarmee de vlet kon worden geborgen.
Ik weet niet of de schipper en de kok op de boot er iets van hebben begrepen. Zij konden alleen met een verrekijker de situatie op de dijk aanschouwen …………… en van afstand meeleven of hard lachen. Eén ding is zeker: bij latere bevoorrading van de Rotterdamse Hoek werd er heel voorzichtig met de vlet afgemeerd.
In de zestiger jaren werd de Rotterdamse Hoek elektrisch gemaakt. Er zijn twee lampen van 100 watt waarbij de één het overneemt van de ander, mocht die uitvallen. Het licht vormt nog altijd een belangrijke wegwijzer voor de scheepvaart tussen Lemmer en het Ketelmeer.