De Turkse Yunus Emre Moskee

 

Lelystad was de plek voor de Turkse gemeenschap in de Noordoostpolder. Een eigen gebedsruimte in Emmeloord ontbrak. Na jarenlang overleg kwam daarin in 2010 verandering. De Turkse gemeenschap begon toen een tijdelijke moskee in een voormalige bedrijfshal aan de Gildenweg, op bedrijventerrein Nagelerweg. De wens bleef echter bestaan om een eigen onderkomen dichter bij het centrum van Emmeloord te vinden.

Die mogelijkheid deed zich voor nadat het politiebureau aan het Harmen Visserplein gedeeltelijk overbodig was geworden. Het gebouw, dat in 1968 naar een ontwerp van architect H. Geels uit Arnhem was gerealiseerd, was na een reorganisatie van het politiekorps in 2010 te groot geworden. Een deel van het pand kon daarom worden afgestoten.

In januari 2012 kocht de Islamitische Stichting Emmeloord een vleugel van het voormalige politiebureau. De stichting vertegenwoordigde op dat moment ongeveer vijftig gezinnen, samen zo’n 250 personen. De aangekochte ruimte had een oppervlakte van circa 250 m² en werd door de Turkse gemeenschap verbouwd tot een multifunctioneel centrum.

Foto: De Stentor

 

Van politiecellen naar gebedsruimte

 

De voormalige politievleugel bestaat uit twee bouwlagen onder een plat dak en heeft een kruisvormige plattegrond. Het gebouw sluit met een korte zijde aan op het politiebureau. Op de begane grond zorgen enkele driehoekige bouwvolumes met flauw hellende, overstekende daken voor een bijzondere vormgeving. De crèmekleurige gevelpanelen geven de vleugel bovendien een eigen uitstraling, waardoor deze duidelijk te onderscheiden is van het oorspronkelijke, in baksteen uitgevoerde politiebureau.

Bij de verbouwing kreeg het gebouw een nieuwe bestemming. De benedenverdieping werd ingericht met zalen voor educatieve, culturele en sociale activiteiten. De voormalige cellenverdieping van het politiebureau werd omgevormd tot gebedsruimte. Daarmee ontstond niet alleen een moskee, maar ook een ontmoetingsplek voor de Turkse gemeenschap.

Naast de gebedsdiensten worden er onder meer koranlessen, cursussen voor vrouwen en activiteiten voor jongeren georganiseerd. Ook is er ruimte voor een jongerensoos, filmavonden en sportactiviteiten, zoals zaalvoetbal. De bedoeling is nadrukkelijk om een plek te bieden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar jongeren op een positieve manier hun vrije tijd kunnen besteden.

 

De inrichting van de gebedsruimte

 

De gebedsruimte bevindt zich op de bovenverdieping en is rechthoekig van vorm. Een belangrijk onderdeel van de inrichting is de mihrāb, een gebedsnis die de richting naar Mekka aangeeft. Die gebedsrichting wordt in de islam de qibla genoemd. Moslims richten zich tijdens het gebed naar de Ka’aba, het centrale heiligdom in de Grote Moskee van Mekka.

De imam neemt tijdens het gebed plaats voor de mihrāb en leidt van daaruit de gebedsdienst. De nis heeft een halfronde vorm, waardoor het geluid van de voorganger wordt versterkt en de ruimte in wordt teruggekaatst. Rechts van de gebedsnis staat de minbar, een soort preekstoel vanwaar de imam tijdens het gezamenlijke vrijdaggebed zijn preek uitspreekt.

In de gebedsruimte ontbreken vaste zitplaatsen. De gelovigen staan en knielen in rijen op een tapijt, met het hoofd gericht naar Mekka. Het Arabische woord masjid (moskee) betekent dan ook letterlijk ‘plaats van nederwerping’. Volgens de traditionele islamitische gebruiken bidden mannen en vrouwen gescheiden van elkaar.

 

Opening en naamgeving

 

De moskee kreeg de naam Yunus Emre Camii en werd op 6 april 2013 officieel geopend. Burgemeester Auke van der Werff behoorde tot de aanwezigen die bij de opening het lint doorknipten.

De naam verwijst naar Yunus Emre (circa 1240–1321), een van de belangrijkste mystieke soefi-dichters uit de Turkse geschiedenis. Hij leefde in de late middeleeuwen en geldt als een invloedrijk figuur binnen het Alevitisme en Bektashisme.

Yunus Emre onderscheidde zich doordat hij zijn gedichten in het Turks schreef, de taal van het gewone volk. In die tijd was het onder geleerden en dichters gebruikelijk om vooral het Perzisch of Arabisch te gebruiken. Door de volkstaal als schrijftaal te kiezen, bracht hij zijn mystieke gedachten en religieuze ervaringen dichter bij de mensen. Zijn poëzie gaat onder meer over goddelijke liefde, menselijkheid en het menselijk bestaan. Daarmee verwierf hij een belangrijke plaats in de Turkse literatuur en cultuur.

De Yunus Emre Camii is daarmee meer dan alleen een gebedshuis. Het gebouw biedt de Turkse gemeenschap in Emmeloord een eigen religieuze ontmoetingsplek, maar vervult ook een bredere sociaal-culturele functie.

---