Je loopt er zo vaak doorheen, maar blijkbaar met de ogen dicht.
Opeens viel mij op dat de oudste straten van Emmeloord ieder zijn eigen metselverband heeft.
- Rietstraat : klezoren verband
- Zeeasterstraat : Vlaams verband
- Meldestraat : halfsteensverband
- Espelerlaan : klezorenverband
Zelfs het vlechtwerk (de schuine strek) op de zijkant van een woning volgt het gekozen metselverband. En natuurlijk ook de schuurtjes.
De gebouwen rond het Harmen Visserplein:
- bibliotheek: kettingverband
- politiebureau: Vlaams verband
Tijdens mijn rondleidingen door Emmeloord wijs ik er vaak op. Ik blijf tenslotte een aannemerszoon. En als je eenmaal gewezen bent op de verschillende metselverbanden, laat het je niet meer los.
Mensen die nog nooit van deze patronen hadden gehoord, kijken vanaf nu bijna dwangmatig naar een gemetselde structuur. Het blijft de rest van je leven latent in je bewustzijn. Sorry
En Meneer de Poldertoren was op het internet vrij snel niet meer de enige 😉 Steelverband.
Rietstraat – Klezorenverband
De oudste straat (1943) van Emmeloord is de Rietstraat.
Door gebrek aan geld en materiaal moest efficiënt gebouwd worden.
Toch kenmerkt de gekozen architectuurstijl van De Delftse school fraaie metselwerk fraseringen.
De keuze voor klezoren was een goed compromis. Het steen-afval is minimaal.
Ook ‘de schuine strek’ op de zijkant van de woning is gedaan in klezorenverband.
Zeeasterstraat – Vlaams verband
De tweede straat was de Zeeasterstraat. We waren een jaar verder. De schaarste was nog steeds groot, maar men durfde zicht iets meer te permitteren. Gevels iets hoger opgemetseld en een ‘Vlaams verband’. Iets meer steen-afval maar bijzonder fraai.
En ook het vlechtwerk op de zijkant van de woning is uitgevoerd in dit verband.
Meldestraat – halfsteens
Geen vlechtwerk
Espelerlaan – Klezoren
Deze woningen hebben duidelijk meer allure, al is het metselwerk strak en eenvoudig.
Schuurtjes
De schuurtjes behorend bij de woning zijn opgetrokken met hetzelfde metselverband als de woning.
Dat geeft soms een grappig effect. Hier twee schuurtjes naast elkaar.
Het linker schuurtje hoort bij de hoekwoning van de Zeeasterstraat. Het rechterschuurtje is van de woning aan de Espelerlaan. En dus twee soorten metselverband.
Schuine strek
Zelfs het vlechtwerk (de schuine strek) op de zijkant van een woning volgt het gekozen metselverband. Je ziet op onderstaande foto het vlechtwerk in Vlaams verband. (Zeeasterstraat)
De Rietstraat heeft een schuine strek gemetseld in klezoren verband.
Meer informatie over
de oudste straten van Emmeloord
Delftse School
In de tijd dat de Noordoostpolder ‘opgemetseld’ werd, is gekozen voor een traditionalistische en wat saaie architectuurstijl.
Het huis voor een arbeider moest een eenvoudig bakstenen huis met dakpannen worden.
Maar met dat stenen stapelen kon je wel wat leuks doen.
De Delftse School gaf die ruimte.
En metselaars zijn ware kunstenaars.
Even terug naar onze jeugd
We weten allemaal hoe je met legosteentjes een stevige muur moet bouwen.
De stenen moeten elkaar overlappen.
Halfsteens metselverband
Dit meest-voorkomende voorbeeld heet in de bouw een halfsteens metselverband.
De volledige ‘strekken’ van de steen worden gebruikt. De verticale voegen verspringen telkens met de helft van de baksteenlengte.
Dat kan creatiever. Zolang het maar een stevige constructie blijft natuurlijk.
Vroeger was het metselwerk belangrijk voor de stevigheid van het huis.
Tegenwoordig heeft dit metselwerk zijn constructieve functie verloren. Het heeft nu meer een esthetische functie.
Wildverband
Dit verband (ook wel vrij verband genoemd) is het oudste omdat vroeger de maten van de handgebakken stenen niet altijd gelijk waren.
Klezorenverband staand
Dit is een variant op het halfsteens verband. Maar de stenen verspringen nu niet steeds een halve steen, maar telkens ¼ of ¾ van de baksteenlengte.
Deze metselvorm is het meest toegepast in oud Emmeloord. (oudste straten)
Klezorenverband vallend
Ook steeds ¼ steen verspringen, maar dit consequent volhouden. Dit voorbeeld valt naar links.
Staand verband
Een laag strek, een laag kop, een laag strek etc etc
Kruisverband
Ook wel Hollands verband. Lijkt veel op het staand verband, maar de streklaag verspringt steeds.
Zoals de naam doet vermoeden zijn er bij dit formaat kruizen in het patroon zichtbaar. Ze worden gevormd door een voortdurende afwisseling tussen een laag koppen en een laag strekken, net zoals bij het staand verband. Vaak wordt met verschillende kleuren stenen gewerkt.
Kettingverband
Alle lagen van het kettingverband bestaan uit opeenvolgend een kop en twee strekken. Hierdoor komen de koppen om de andere laag precies onder elkaar te liggen, hetgeen een ‘ketting’ vormt. In tegenstelling tot staand of kruisverband, is het aantal koppen beperkter.
Stapelverband
Ook wel tegelverband genoemd. Niet erg stevig natuurlijk, maar rond een voordeur bijvoorbeeld legt het optisch de nadruk op het verticale aspect En een muurtje de bocht laten maken is ook handig
Vlaams verband
Dit verband lijkt op het kruisverband, alleen bestaan bij dit verband alle lagen uit afwisselend een kop en een strek. Bij een kruisverband wisselt dit om de laag, dus niet in dezelfde laag.
Koppenverband tegel
Dit koppenverband wordt ook wel gecombineerd met het gewone halfsteensverband, om bijvoorbeeld een kromming in de muur op een eenvoudigere wijze uit te voeren
Blokverband twee
Een metselwerkverband (ook wel stapelverband) waarbij er een ‘blok’ opgesteld wordt dat herhaald wordt in een bepaald ritme.
Blokverband drie
Een metselwerkverband (ook wel stapelverband) waarbij er een ‘blok’ opgesteld wordt dat herhaald wordt in een bepaald ritme.
Koppenverband halfsteens
Net als die legomuur (halfsteens). Alleen nu niet met alleen maar ‘strek’, maar alleen maar kop.