Ontstaan uit zee – Gerrit Bolhuis

Het bronzen beeld Ontstaan uit zee werd gemaakt door beeldhouwer Gerrit Bolhuis in opdracht van de Gemeentelijke Technische School aan de Nagelerweg in Emmeloord. Het kunstwerk kwam tot stand dankzij de percentageregeling beeldende kunst, die bepaalde dat een deel van de bouwkosten van een school aan kunst mocht (moest) worden besteed. Voor kunstwerken bij scholen in de Noordoostpolder gold bovendien dat ze een relatie moesten hebben met de polder, bijvoorbeeld met water, land, arbeid of oogst.

Over het kunstwerk

Bolhuis verbeeldde de ontstaansgeschiedenis van de Noordoostpolder met een jongeman die de zee heeft overwonnen. Met één arm triomfantelijk omhoog en de andere over zijn hoofd gebogen, staat hij op een grote vis die naar lucht lijkt te happen. De vis verwijst naar het water dat bij de drooglegging verdween en het nieuwe land dat tevoorschijn kwam.

Op wikipedia en de website Nederlandse Kring van Beeldhouwers nkvb.nl wordt dit werk overigens ‘jongen met vis‘ genoemd.
De naam ‘Ontstaan uit Zee’ is in Emmeloord ontstaan. De voorstelling is een ode aan de menselijke inspanning waarmee de polder op de zee werd veroverd.

Opvallend is de hoge betonnen sokkel van 3,10 meter. Die verwijst naar de ligging van de Noordoostpolder: zonder de beschermende dijken zou het land onder water staan. Doordat het beeld hoog boven de omgeving uittorent, lijkt de jongeman letterlijk boven het vroegere water uit te komen.

Verplaatsingen

Het beeld stond oorspronkelijk op het grote grasveld voor de Gemeentelijke Technische School. In 2002, ter gelegenheid van de opening van het vernieuwde VMBO-gebouw, werd het dichter bij de school geplaatst. In november 2015 verhuisde het naar de tuin bij de Bonifatius mavo aan de Jonkheer Opperdoes Alewijnstraat. Het kunstwerk is eigendom van het Zuyderzee Lyceum.

Over de Kunstenaar

Gerrit Bolhuis (Amsterdam, 23 juni 1907 – aldaar, 19 november 1975) was een Nederlandse beeldhouwer.

Bolhuis volgde een opleiding aan de Kunstnijverheidsschool Quellinus en studeerde van 1928 tot 1930 eerst twee jaar tekenkunst en vervolgens van 1930 tot 1934 beeldhouwkunst bij Jan Bronner en Hendrik Adriaan van der Wal aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Hij was de favoriete leerling van Bronner en in 1934 de winnaar van de Prix de Rome. Met het jaargeld van de Prix de Rome verbleef hij met zijn echtgenote, de kunstenares Annetje Meijs, drie jaar in Rome (het Nederlands Historisch Instituut) en in Parijs (het kunstenaarscomplex Cité Fleurie).
Bolhuis vestigde zich na terugkomst in Nederland weer in Amsterdam, waar hij zijn hele leven zou blijven wonen. In 1938 meldde hij zich als lid bij de Amsterdamse afdeling van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers, waar zijn lidmaatschap evenwel werd afgewezen. Zijn afwijzing leidde tot het zogenaamde “Bolhuis-incident”, nadat zeven leden (onder anderen John Rädecker en Han Wezelaar) hun lidmaatschap hadden opgezegd. Uiteindelijk kon Bolhuis toch toetreden en verkreeg hij nog vele opdrachten via de Kring Amsterdam. Hij was de gedoodverfde opvolger voor de positie van Bronner, maar werd in 1947 voor de post gepasseerd.

Na de Tweede Wereldoorlog maakte hij verzets- en bevrijdingsmonumenten in Winterswijk, Epe, Beverwijk en Amsterdam.

Bolhuis stierf in 1975 en werd begraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam.
In 2009 werd in museum Beelden aan Zee in Scheveningen een overzichtstentoonstelling gewijd aan zijn werk, Gerrit Bolhuis (1907-1975).

Het is vandaag 22.11.2026


Bronnen en redactionele verantwoording