De Rank
- Adres: Abelenlaan 31-33, Emmeloord
- Bouwjaar: 1949
- Architect: Piet van Loos, Nielsen, Spruit & Van de Kuilen
- Bouwstijl: Modern
- Denominatie: Nederlands Gereformeerde Kerken
- Gebruik: Religieus
De Rank aan de Abelenlaan 31-33 in Emmeloord kent een bouwgeschiedenis die teruggaat tot de eerste jaren na de drooglegging van de Noordoostpolder.
Het kerkgebouw ontstond vanuit de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt en werd in de loop der jaren verschillende keren uitgebreid en aangepast. De kerk vervult nog altijd een religieuze functie en is tegenwoordig in gebruik bij de Nederlands Gereformeerde Kerk.
Het eerste kerkgebouw (1949)
In juli 1949 werd in Emmeloord het eerste stenen kerkgebouw van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt in de Noordoostpolder in gebruik genomen. De kerk was ontworpen door de Groningse architect Pit van Loo. De Gereformeerde Kerken vrijgemaakt waren in 1944 ontstaan na een kerkscheuring binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland, die voortkwam uit een verschil van inzicht over onder meer de doop.
Het gebouw was een bescheiden zaalkerk met een rechthoekige plattegrond. De architectuur was sober en traditioneel, waardoor het gebouw van buitenaf nauwelijks als kerk herkenbaar was. De gevels waren opgetrokken uit rode baksteen, met houten vensters en deuren. Het flauw hellende zadeldak was voorzien van rode dakpannen. De vormgeving vertoonde kenmerken van de Delftse School, een bouwstroming waarin eenvoud, traditionele materialen en een evenwichtige verhouding tussen vorm en functie centraal stonden.
Een kerktoren ontbrak. In de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog gold vanwege de materiaalschaarste een beperking op de bouw van kerktorens. Aan de inrichting van de kerkzaal was daarentegen veel aandacht besteed.
Uitbreiding en nieuwbouw (1959-1960)
De groei van de kerkgemeenschap maakte uitbreiding noodzakelijk. In 1959-1960 verrees naast het bestaande gebouw een tweede kerkgebouw, ontworpen door architectenbureau Nielsen, Spruit en Van de Kuilen. Het nieuwe gebouw werd in de eerste week van juni 1960 officieel in gebruik genomen.
De architectuur verschilde duidelijk van die van de oorspronkelijke zaalkerk. Het ontwerp had een modernistische uitstraling, met platte daken, verspringende gevelvlakken en een compositie van rechthoekige bouwvolumes. De kerkzaal vormde het hoogste gedeelte van het gebouw. In het ontwerp was ook ruimte voor beeldende kunst. In opdracht van architect Wouter van de Kuilen maakte kunstenares Dora Tuynman een groot baksteenreliëf. Dit kunstwerk zou bij een latere verbouwing weer verdwijnen.
Op 28 september 1961 werd in het kerkgebouw een nieuw pijporgel geplaatst. Het instrument was gebouwd door de firma B. Koch uit Apeldoorn en beschikte over twaalf stemmen, verdeeld over twee klavieren en een pedaal. Het orgel werkte volgens het elektro-pneumatische systeem.
Samenvoeging en de naam De Rank (1979)
In 1969 ging de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt over naar de Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK). In 1979 volgde een ingrijpende verbouwing, waarbij de twee kerkgebouwen met elkaar werden verbonden. Het baksteenreliëf van Dora Tuynman verdween daarbij. (link) Zie ook het reliëf in Dronten (link)
Bij deze verbouwing kreeg het kerkgebouw ook zijn huidige naam: De Rank. De naam was bedacht door de vader van de toenmalige preses (voorzitter) van de kerkenraad. De gedachte erachter is ontleend aan Johannes 15:5, waarin Christus wordt vergeleken met een wijnstok en de gelovigen met de ranken die daarmee verbonden moeten blijven.
Mevrouw Saphia Schaeffer, echtgenote van predikant Johan Schaeffer, ontwierp een nieuw kerklogo. Broeder Ter Velde vervaardigde dit ontwerp vervolgens als smeedwerk. Daarmee kreeg de kerk ook een herkenbaar eigen beeldmerk. link
Verdere verbouwingen en aanpassingen
In de loop van de jaren werd het kerkgebouw opnieuw aangepast aan de behoeften van de gemeente. Begin deze eeuw werden de kerkbanken vervangen door stoelen, waardoor de inrichting een ruimere en flexibelere opzet kreeg.
In 2003 volgde een grotere verbouwing. De kerkzaal werd vergroot en er kwamen vijf nieuwe zalen bij. Ook de entree werd gewijzigd. Bijzonder is dat de oorspronkelijke voorgevel daarbij behouden bleef, zodat het gebouw aan de voorzijde zijn vertrouwde aanzicht behield. Boven op de kerkzaal werd bovendien een metalen klokkentorentje geplaatst. Enkele jaren geleden werd ook de keuken gerenoveerd.
Een nieuw orgel
Het oorspronkelijke Koch-orgel bleef tot 2019 in gebruik. Het instrument, dat in 1961 was geplaatst, werd dat jaar verkocht aan een kerk in Polen. Het werd vervangen door een elektronisch orgel van het merk Allen. Na een proefperiode waarin twee verschillende Allen-orgels werden uitgeprobeerd, kozen de organisten voor een concertorgel met drie klavieren en 7 x 38 stemmen. De definitieve plaatsing vond begin 2019 plaats.
De betekenis van de naam
De naam De Rank verwijst naar de Bijbeltekst Johannes 15:5. Daarin vergelijkt Jezus zichzelf met de wijnstok en zijn volgelingen met de ranken die daarmee verbonden moeten blijven om vrucht te kunnen dragen. De naam verbeeldt daarmee de gedachte dat gelovigen hun verbondenheid met Christus moeten behouden.
"Ik ben de Wijnstok, u de ranken; wie in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht, want zonder Mij kunt u niets doen.“
Bronnen: voor dit artikel is onder meer gebruikgemaakt van Kerkenvisie Noordoostpolder , Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders; historische informatie van OpenAI, Google, ChatGPT; Wikipedia, Het Flevolands Archief, Flevoland Erfgoed en Emmeloord.info
