bron : link

Inleiding.

De Gereformeerde Kerk te Rutten in de Noordoostpolder werd op 1 januari 1954 geïnstitueerd. Een korte terugblik.

Het was in die polder niet de eerste Gereformeerde Kerk. In Emmeloord werd de kerk op 30 oktober 1945 gesticht, in Ens op 25 februari 1947, op 22 januari 1948 te Marknesse, op 1 januari 1953 in Bant, waarna Rutten dus op 1 januari 1954 volgde. Daarna werden nog de Gereformeerde Kerk van Nagele (op 26 mei 1955) geïnstitueerd, de kerk te Creil-Espel-Tollebeek per 31 december 1956, en op 17 januari 1957 de kerk van Kraggenburg. Overigens werd Tollebeek per 23 augustus 1970 losgemaakt uit de combinatie met Creil en Espel en kon daar een zelfstandige Gereformeerde Kerk geïnstitueerd worden.

Het ontstaan van de Gereformeerde Kerk te Rutten.

Zoals gezegd ontstond de Gereformeerde Kerk te Rutten op 1 januari 1954. De kerk telde toen honderdtachtig leden, drie jaar later tweehonderdvijftig. Rutten behoorde tot de plaatsen die bij het in cultuur brengen van de Noordoostpolder het laatst tot ontwikkeling werden gebracht. Men begon daarmee aan de landzijde, vanuit het oosten. Tijdens het in cultuur brengen van de polder kwam ook een groot aantal gereformeerden naar de toekomstige polder, die in het oosten zorgden voor een hoger percentage gereformeerden dan het landelijk gemiddelde.

De overheid trachtte de verschillende bevolkingsgroepen in de nieuwe polders zo evenwichtig mogelijk te verdelen. Bij de verdere uitgifte van gronden in het westelijk deel van de polder probeerde men daarom zorgvuldig de verhoudingen weer ‘recht te trekken’. Vandaar dat in het westelijke gedeelte van de polder ‘teveel’ rooms-katholieken en vrijzinnigen kwamen te wonen.

De verschillen tussen de aantallen gereformeerden in de oostelijke en in de westelijke helft van de polder waren rond 1957 duidelijk af te lezen uit de ledentallen  van de verschillende kerken. De oostelijke kerken, Luttelgeest (toen met 900 gereformeerden), Marknesse (met  470) en Ens (met rond de 460) verschilden duidelijk met de ledentallen van de westelijke kerken: Rutten telde toen ruim 260 leden, Creil ongeveer 200 en Nagele ruim 160 leden. Besloten werd bovendien dat in het westelijke dorp Espel géén zelfstandige Gereformeerde Kerk te vestigen, maar de gereformeerden in dat dorp te combineren met de Gereformeerde Kerk te Creil. In de westelijke dorpen Kraggenburg en Ens (even ver van elkaar verwijderd als Creil en Espel) konden daarentegen wél zelfstandige kerken geïnstitueerd worden.

De eerste predikant.

De kerkenraad van Rutten nam al snel het beroepingswerk ter hand. Het eerste beroep was meteen raak. Nog hetzelfde jaar, namelijk op 31 oktober 1954, kon de eerste predikant intrede doen. Dat was ds. W. Blanken (1929-1994), die daar van 1954 tot 1959 predikant was. Hij had tijdens zijn vijfde jaar als student aan de Theologische Hogeschool in Kampen al enige tijd als ‘catechiseermeester’ in het dorp  Bant gewerkt, ‘maar ik kan niet zeggen, dat mijn interesse voor de polder in die tijd bepaald werd vergroot’. De polder had dus niet zijn speciale voorkeur, ‘maar toen het beroep van Rutten er eenmaal was, vond ik het toch wel aardig’.

Het werkterrein van de nieuwe predikant strekte zich uit over een gebied met een straal van ongeveer vijf kilometer. Daar kwam nog bij dat slechts negen van de gezinnen in Rutten zelf woonden, en vier in de directe omgeving van het dorp, maar de rest van de gemeenteleden woonde verspreid in het ‘echte poldergebied’. De ter beschikking gestelde bromfiets kwam dus goed van pas.

In Rutten vestigden zich trouwens ook nogal wat boeren uit Zeeland. De opbouw van het dorp (en van de kerk) vond immers plaats in de tijd van de overstromingsramp in Zeeland, op 1 februari 1953. Daardoor werden velen van huis en haard verdreven. Nogal wat boeren besloten toen een nieuw leven te beginnen in de polder.

Een eigen kerk.

Na de instituering van de kerk op 1 januari 1954 kerkten  de gemeenteleden de eerste tijd in een lokaaltje van een barak in het werkkamp van de IJsselmeerwerkers. In mei 1954 kreeg de Centrale Hervormde Gemeente ‘De Noordoostpolder’ een noodkerk cadeau van de Wereldraad van Kerken,  ‘compleet met klokkentoren en al’. Het gebouwtje had eerder dienst gedaan in Ens en kon ongeveer honderd kerkgangers bevatten. De hervormden verleenden de gereformeerden toen gastvrij onderdak voor hun kerkdiensten in het kerkje aan de Veeneweg, tot de gereformeerde kerk gereed was.

De eigen kerk aan de Meerweg werd op 7 maart 1957 in gebruik genomen. Het was het eerste permanente kerkgebouw in het dorp: in 1958 kwam aan de Plantsoenweg de rooms-katholieke Servatiuskerk en in 1960 de definitieve hervormde kerk aan de Veeneweg.

De gereformeerde kerk werd gebouwd onder architectuur van Meijer en Van der Zee. Ze kregen de opdracht een kerk te bouwen met ruimte voor ongeveer 270 kerkgangers. Er werd alleen een eenvoudige klokkentoren bij de kerk gebouwd. Via een verbindingsgang kon men een keukentje, toiletten en een tweetal vergaderlokalen bereiken. De kerk werd verwarmd door heteluchtverwarming. Van de kerk te Santpoort werd een klein orgel met vier sprekende stemmen overgenomen.

In oktober 1989 konden de gereformeerden hun hervormde geloofsgenoten een wederdienst bewijzen: dat jaar brak namelijk  brand uit in de hervormde kerk; de hervormden konden toen hun kerkdiensten in de gereformeerde kerk houden. Doordat beide gemeenten toen in hetzelfde kerkgebouw bijeenkwamen verliepen de kerkelijke (en persoonlijke) contacten een stuk makkelijker dan voorheen. Zo groeide ook langzaam de gedachte te gaan fuseren.

Jeannette Weultjes schrijft: ‘Toen de hervormde kerk weer was opgebouwd en de fusie een feit werd, moest een keuze gemaakt worden welke kerk verkocht zou worden. De hervormde kerk was [na de brand] compleet gerenoveerd en de gereformeerde kerk was aan onderhoud toe. Daarom viel de keuze op de hervormde kerk. Natuurlijk waren er wel wat gereformeerde leden van het eerste uur, die moeite hadden met de verkoop van hun zelf betaalde kerk, maar over het algemeen was er geen discussie’.

De ledentallen van de Gereformeerde Kerk te Rutten.

De Protestantse Gemeente Rutten telde in 2007 in totaal 346  leden, in 2015 nog 278.
Bronnen en literatuur:
W. den Boer e.a. (red.), ‘Een machtig arbeidsveld’. De opbouw van het kerkelijk leven in de Noordoostpolder. Gouda, 2008
FdR, Weer een nieuwe polderkerk, in: Centraal Weekblad ten dienste van de Gereformeerde Kerken in Nederland, 5^e jrg. nr. 17, 27 april 1957
J.T.W.H. van Woensel, Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders. Lelystad, 1996 © 2017. GereformeerdeKerken.info

Het kerkgebouw van de Hervormde Kerk in Rutten kenmerkt zich door een bescheiden vormgeving.
De kerk heeft een diagonale naar de toren opgaande daklijn.
De toren staat op de hoek van het gebouw, is 25 meter hoog, deels open, aan de bovenkant schuin afgesneden en is door de overheid gesubsidieerd.
In de zijgevels van de kerkzaal zitten vensters, die lopen van vloer tot dakrand. Een betonband op ooghoogte belet de inkijk.
In de kerkzaal is alles op dezelfde hoogte, waardoor de ruimte flexibel is. Er is een aparte jeugdruimte.
De plattegrond van de kerkzaal is vierkant. De gevels zijn van gele baksteen, de vensters hebben betonkozijnen, de deuren zijn van hout en het dak is van
blauwgroene pannen. De kerk is gelegen aan de kruising van twee hoofdwegen.
De architect van de hervormde kerk in Rutten, J. Schipper uit Zaandam, assisteerde tussen 1943 en 1944 en vlak na de oorlog C. Pouderoyen bij het plannen van de dorpen
in de Noordoostpolder. Hij is vooral bekend als ontwerper van de Zaanse Schans in Zaanstad.
Daarnaast ontwierp hij onder andere het raadhuis van Zaanstad, bejaardentehuizen in Koog aan de Zaan en Zaandam en een Christelijke kleuterschool in IJmuiden.
De architectuur van Schipper bevindt zich tussen het Nieuwe Bouwen en de Delftse School.
Hij streeft er naar architectuur in harmonie met de omgeving te brengen. De ene keer acht hij daarvoor functionalistische architectuur geschikt, soms vindt hij het echter
beter om rekening te houden met architectuurtraditie.

_{Bron: Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders}.

De Rooms-Katholieke Kerk in Rutten is een rechthoekig gebouw met een zadeldak.
Opvallend zijn de rondbogige ramen met brede, witte kozijnen.
De toren staat vrij en heeft een vierkante voet.
Bovenop de toren staan twee muurtjes met een dwarsbalk erboven en de klok ertussen,.
Het dak van de kerk springt in op de muur, waardoor een brede richel vrij komt te liggen.
Het bijgebouw is lager en heeft vierkante raampjes. Er zit een kapelletje aan de kerk vast.
De architecten Hendriks, Van der Sluys en Van de Bosch uit Rotterdam ontwierpen ook
de Rooms-Katholieke Kerk in Creil. Verder ontwierpen zij rooms-katholieke kerken in
Overschie, Rotterdam en Breda.

Bron: Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders.

Geschiedenis van onze geloofsgemeenschap
In 1956 werd pastoor Th.G. ten Hagen benoemd tot bouwpastoor. Hij kreeg de opdracht om zowel in Creil als in Rutten een katholieke kerk te bouwen. De dienst der domeinen eiste dat er bij elke kerk een toren gebouwd werd om het vlakke polder landschap wat meer reliëf te geven. De kerk is ontworpen door architecten bureau Hendriks uit Rotterdam. Zij hebben zich wat vormgeving betreft laten inspireren door de landbouwschuren die door de directie der domeinen in de polder werden gebouwd. De kerk is gebouwd door de Firma H. Mokveld uit Hilversum. Dezelfde firma heeft ook de katholieke kerk in Creil en Luttelgeest gebouwd. De heer Hoogmoed heeft in Rutten gewoond tijdens de hele bouwperiode dat hij als uitvoerder in Rutten de bouw begeleidde.

Op 8-12-1957 is de eerste steen gelegd door kanunnik F. Koopman.

Pastoor Th.ten Hagen 1957-1958
Pastoor C.J.Ebskamp 1958-1968
Pastor H.J.M de Jong 1970-1972
Pastoor J.D.A Beeres 1973-1974
Pastoor G.J.M. deGoede 1975-1983
Pastoor G.J.M. Budde 1985-1987
Pastoor D.E.Ketelaar 1991- 2005
Pastor G.C.M. van Kaam 1993-2005
Pastor A. Schothorst 2006-2014
Pastor W. Mulder 2014-

De kerk is ingewijd als parochiekerk van de St. Servatiusparochie op 14 oktober 1958

De kerk werd voorzien van twee klokken, een grote luidklok en een kleinere Angelusklok. De beide klokken zijn gegoten en geleverd door klokkengieterij Petit en Fritsen in Aarle–Rixtel. De luidklok weegt 630 kg en is gestemd in Gis; de Angelusklok weegt 130 kg. en is gestemd in F.

Op de grote luidklok is de volgende tekst aangebracht:

“Die wonen op de bodem van de zee, verkondig ik de diepte van Christus.”

De Angelusklok heeft als tekst: “Ave Maria gratia plena Dominus tecum”.

Oorspronkelijk zat er boven de hoofdingang een raam zoals rondom de kerk.
Na een actie onder de parochianen is er geld in gezameld voor een gebrandschilderd raam.
Glazenier J. Schoenaker uit Oldenzaal kreeg de opdracht om het raam te maken. Het raam werd in 1962 geplaatst.

Het eerste kerkbestuur tevens schoolbestuur bestond uit de volgende personen: Pastoor Ebskamp, de heren Schutte, Blom, Diepstraten en de Wild.

De volgend pastoors en pastorale werkers zijn werkzaam geweest in de St Servatius parochie en vanaf 1 januari 1989 in de parochie De Goede Herder.

Door het teruglopend kerkbezoek en beschikbaar aantal pastoors werden op 1 jan. 1989 de parochies Van Bant, Creil en Rutten samengevoegd tot één parochie met de naam ”De Goede Herder”. De RK parochiekerken in Creil en Bant zijn onttrokken aan de eredienst en gesloten; de St.Servatiuskerk in Rutten werd de parochiekerk.

Het koor stond in het begin op de plaats waar nu de sacristie is. In 1986 is tussen de bogen een schildering aangebracht; een drieluik gemaakt door Kunstenaar Gerrit Pasman.

Omstreeks 1980 is er een comité in het leven geroepen om gelden in te zamelen voor een nieuw orgel. Er werd gekozen voor een nieuw pijporgel. De opdracht werd in 1981 verstrekt aan de Firma J.J. Elbertse uit Soest. De subbassen 16 uit het oude orgel waren nog in goede staat zodat die weer gebruikt zijn in het nieuwe orgel.

_{Bron: https://www.emmausparochie.net/}

Angelusklok parochie De Goede Herder

Geschiedenis

Deze authentieke klok is de enige werkende angelusklok In de gemeente Noordoostpolder en ver daarbuiten.
De 125 kg zware klok werd In 1958 blj de voltooiing van de kerk opgehangen. De klok is gegoten van klokkenbrons, bestaande uit 80% roodkoper en 20% tin.
De toonsoort van de angelusklok is In F.

Kort
Het Angelus is een devotioneel rooms-katholiek gebed waarin de gelovige stilstaat bij het mysterie van de menswording van God.

Traditioneel wordt het driemaal daags gebeden. Iedere zondag buiten de paastijd bidt de paus het Angelus in hot openbaar.

Engel des Horen
Angelus Is het beginwoord van een Mariagebed, waaraan een klokritueel verbonden Is. In het gebed staat het mysterie van de Incarnatie -‘het Woord
Is vlees geworden- centraal. Dit beginwoord is tevens de benaming van het gebed. De Nederlandse naam ervan is Engel des Heren.

Driemaal
Traditioneel wordt het Angelus driemaal gebeden: om 06.00, 12.00 en om 18.00 uur.
Vaak wordt het Angelus begeleid door klokken. Bij de eerste drie formules klinken drie klokslagen/hamerslagen waarna er een stilte is,
waarin een Wees gegroet Maria gebeden wordt. Bij het slotgebed klinkt klokgebeier.
De formules zijn genomen uit de volgende evangelies:
Lucas 1:38 en Johannes 1:14, waarbij het slotgebed is gericht tot God de Vader.

Vorm vastgesteld
De huidige vorm van het Angelus werd definitief vastgesteld door paus Plus V (1566-1672).
De renovatie van deze angelusklok werd mede mogelijk gemaakt door:
– Particuliere weldoeners
– Meester Paul de Gruyter Stichting
– Dorpsbelang Rutten
– Rabobank Noordoostpolder-Urk
– ANWB

In de media
Uit: De Stentor, 15 juli 2011

RUTTEN – De Angelusklok keert in september 2011 terug in de rooms-katholieke kerk in Rutten. De klok, dat wil zeggen het mechanische gedeelte, is het afgelopen half jaar gerestaureerd in Emmeloord. Op zondag 18 september viert de kerk de terugkeer van de bijzondere klok. De Angelusklok is in 1958 opgehangen in het torentje van de katholieke kerk in Rutten. “Maar hij heeft al 25 jaar niet geluid of met horten en stoten, vertelt Nico de Jong, de initiatiefnemer tot de restauratie van het mechaniek. “Het gaat om een heel ingenieus mechanisch systeem. Wij als kerk hebben het verschillende malen laten repareren. Maar er bleven mankementen. Na de restauratie van het kerkgebouw twee jaar geleden zei ik: de restauratie is niet compleet als de klok niet werkt. En die gedachte vond weerklank bij de kerk, die vervolgens het Emmeloordse wikkelbedrijf Emro in de arm nam om het mechaniek te repareren. “Het bedrijf heeft het heel druk. Afgelopen winter onverwacht ook. Vandaar dat er wat vertraging is. Maar ik heb alle vertrouwen in Emro. Het bedrijf vindt het schitterend het mechaniek van zo’n klok te repareren.

De in Aarle-Rixtel bij klokkengieterij Petit en Fritsen gegoten klok van klokkenbrons (tachtig procent roodkoper, twintig procent tin) weegt 125 kilo. Het mechaniek met een motortje moet de hamer straks weer tegen de klok laten slaan. De Angelusklok van de parochie De Goede Herder is uniek in Noordoostpolder en een eind daarbuiten, legt De Jong uit. Alleen de katholieke kerk in Marknesse heeft nog een Angelusklok, maar die is surrogaat. De ANWB zal op 18 september een bord onthullen dat op de kerk komt te hangen met uitleg over de betekenis van de Angelusklok.