De H. Michaëlkerk
Met Pinksteren 1955 werd begonnen met het door architect P. Starmans ontworpen grote kerkgebouw. Het ontwerp kwam tot stand in samenwerking met zijn vader, Johannes A.M. Starmans, bouwinspecteur van het aartsbisdom Utrecht.
De stijl is gemengd: het gebouw heeft de trekken van een basilica, maar tevens grote ronde Romaanse gewelven die de kerk een monumentaal aanzien geven. De kerk is opgetrokken uit gele baksteen en heeft een hoog middenschip met lage zijbeuken. De vormgeving is kenmerkend voor de Delftse School, een bouwstijl waarin traditionele vormen, eenvoud en een evenwichtige verhouding tussen gebouw en omgeving centraal staan.
Van buitenaf doet de kerk enigszins denken aan een klassieke tempel, terwijl het interieur vooral door de rondbogen en het gewelf een romaanse indruk maakt. De langgerekte kerkzaal wordt overdekt door een hoog zadeldak met zwarte dakpannen. De voor- en achtergevel steken boven de dakrand uit. In de voorgevel bevinden zich vijf langwerpige openingen, waarvan de middelste drie toegang geven tot de kerk. De ramen in de zijgevels zijn hoog in de muren aangebracht, met steunberen ertussen.
Het gebouw meet 48 meter lang, 20 meter breed en 16 meter hoog en telt 800 zitplaatsen. De kerk behoort tot de laatste basilieke kerken die in Nederland zijn gebouwd.
Vrijstaande toren .
Een vrijstaande toren noemen we een campanile. Niet verwarren met een campanula, da’s een bloemetje 🙂
In de 40 meter hoge toren hangen drie luidklokken, respectievelijk Michaël, Petrus en Maria. De toren heeft een vierkante grondvorm en staat op een betonnen fundering. De klokken hangen boven elkaar in de opengewerkte top van de toren. De grootste klok, Michaël, weegt 700 kilo en heeft een doorsnede van 104 centimeter. Petrus weegt 400 kilo en Maria 280 kilo. De toren wordt bekroond door een Latijns kruis, waarvan de verlichting begin september 1956 voor het eerst werd ontstoken.
De Utrechtse edelsmederij Brom heeft de kerk voorzien van een eigentijdse, strak belijnde set van tabernakel, altaarkruis en kandelaars. De edelsmederij was destijds gespecialiseerd in modern kerkelijk edelsmeedwerk.
Op 23 oktober 1956 komt de nieuwe bisschop van Groningen, mgr. P. Nierman, het kerkgebouw plechtig inwijden. De kerkwijding wordt voorafgegaan door een avondviering, waarna de bisschop de kerk en het altaar volgens de katholieke traditie wijdt. De bouwkosten van de H. Michaëlkerk bedragen uiteindelijk ƒ 730.000,-.
De parochie Vollenhove schenkt de nieuwe kerk het paneel met de afbeelding van de H. Aartsengel Michaël, afkomstig van de oorspronkelijke Michaëlkerk uit het verdwenen dorp Emmeloord op het eiland Schokland.
Na de ontruiming van Schokland in 1859 verhuisden tientallen katholieke families naar Vollenhove. Zij namen hun patroonheilige mee, die daar een plaats kreeg in de parochiekerk. Bij de inwijding van de nieuwe kerk in Emmeloord werd de afbeelding geschonken aan de H. Michaëlparochie. Zo keerde de beschermheilige van het oude Emmeloord terug naar de nieuwe polder.
Op het paneel is de aartsengel Michaël afgebeeld met zijn vleugels en een rood gewaad. In zijn rechterhand houdt hij een blauw vlammend zwaard, terwijl de duivelse draak aan zijn voeten ligt. Michaël geldt als de aanvoerder van de engelen en de overwinnaar van het kwaad.
Angelustorentje
De kerk had vroeger achter op het schip een angelustorentje. Zie foto hierboven.
De angelusklok werd vroeger dagelijks geluid om 6 uur ’s morgens, op het middaguur en om 6 uur ’s avonds. Dat waren de tijden waarop rooms-katholieken werden opgeroepen om het Engel des Heren, ofwel het Angelus, te bidden.
De enige kerk in Noordoostpolder met nog een angelusklok is de RK-kerk van Rutten.
Pastoor Koopmans
Franciscus Johannes Bernardus Koopmans (geboren te Tubbergen op 14 mei 1900) kwam in september 1945 naar de Noordoostpolder. Hij werd benoemd tot pastoor van de H. Michaëlparochie, die destijds nog de gehele polder omvatte. Op 29 september 1945 werd hij in de katholieke kerk van Marknesse geïnstalleerd.
Toen in 1949 in Kraggenburg een zelfstandige parochie werd opgericht, werd Koopmans daar pastoor. In Emmeloord volgde pastoor Theodorus Maria Morselt hem op.
In 1958 keerde Koopmans terug naar Emmeloord. Na het plotselinge overlijden van pastoor Morselt werd hij opnieuw benoemd tot pastoor van de H. Michaëlparochie. Daarnaast werd hij deken van de Noordoostpolder. In 1968 ging hij met emeritaat.
Ongeluk
Pastoor Koopmans, kapelaan Antoon Gerard Rientjes en hun twee huishoudsters kwamen in de nacht van 1 op 2 oktober 1969 frontaal in botsing met een personenauto. Deze had moeten uitwijken voor een vrachtwagencombinatie die met pech langs de Kamperweg tussen Emmeloord en Ens stond.
Pastoor Rientjes en zijn huishoudster Lena Avéres overleden ter plaatse. Pastoor Koopmans en de andere huishoudster werden zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht. Ook zij overleden later aan hun verwondingen.
Op 6 oktober 1969 werden pastoor Koopmans, pastoor Rientjes en Lena Avéres naast elkaar begraven op de rooms-katholieke begraafplaats in Emmeloord.
De betekenis van pastoor Koopmans strekte zich ook buiten de parochie, tot de hele poldergemeenschap-in-opbouw uit. Hij was een van de geestelijken die in de beginjaren een belangrijke rol speelden bij de opbouw van de katholieke gemeenschap in de Noordoostpolder.
De K.V.P.-fractie in de gemeenteraad dringt er dan ook een jaar later bij B. en W. op aan om de naam Poststraat te vervangen door één die de nagedachtenis aan hem eert. Bij die gelegenheid wordt ook het plein voor de kerk in de nieuwe naam betrokken.
In 1970 wordt de straatnaam gewijzigd in Pastoor Koopmansplein. Het straatnaambordje wordt als eerbetoon aan de eerste deken van het dekenaat Noordoostpolder aan de muur van de kerk bevestigd.
Het orgel
De firma Valckx & Van Kouteren bouwde in 1957 een orgel voor de Sint Michaëlskerk in Emmeloord.
Het orgel was ontworpen met 22 stemmen. Acht registers werden bij de bouw gereserveerd.
Deze zijn later alsnog geplaatst.
Op 3 april 1957 vindt de plechtige inwijding plaats van het grote orgel, gebouwd door de firma Valckx en Van Kouteren te Rotterdam. Het heeft twee klavieren en een vrij pedaal en is gebouwd volgens het electro-pneumatische systeem. Omdat het veel duurder uitviel dan was begroot, konden van de geplande 29 registers er een achttal niet gebouwd worden. Deze resterende registers kwamen pas in 1995, na een actie bij het 50-jarig bestaan van de parochie.
Technische gegevens
| Manuaal I | 5 |
| Manuaal II | 5 |
| Pedaal | 4 |
| Totaal aantal stemmen | 14 |
| Manuaalomvang | C-g”’ |
| Pedaalomvang | C-f’ |
| Toetstractuur | Electropneumatisch |
| Registertractuur | Electropneumatisch |
| Windlade(n) | Kegellade |
Dispositie
Manuaal I: Prestant 8′, Roerfluit 8′, Octaaf 4′, Gedekte Fluit 4′ – nieuw, Prestant Quint 2 2/3′ – nieuw, Prestant 2′, Mixtuur IV-V sterk, Trompet 8′ – nieuw.
Manuaal II: Zingend Prestant 8′, Spitsgamba 8′, Bourdon 8′, Prestant 4′ – nieuw, Open Fluit 4′, Quint 2 2/3′ – nieuw, Gemshoorn 2′, Terts 1 3/5′ – nieuw, Hobo 8′ – nieuw, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16′, Baarpijpbas 16′ – nieuw, Octaafbas 8′, Gedektbas 8′, Octaaf 4′.
Koppelingen: Manuaal I – Manuaal II, Manuaal I – Manuaal II 16′, Manuaal I – Manuaal II 4′, Pedaal – Manuaal I, Pedaal – Manuaal II, Pedaal – Manuaal II 4′.
Speelhulpen: 1 vrije combinatie, Vaste combinaties (pp – p – mf – f – ff – tutti), Automatisch piano-pedaal, Tongregisters af.
Stempel
Uit de digitale collectie van het Catharijneconvent in Utrecht. Het is een stempel van lood/zink waarmee theelepeltjes werden geslagen. Deze is van de H.Michaëlkerk van Emmeloord. Op het schip van de kerk is nog het fraaie angelustorentje te zien dat later is afgebroken (zie foto).
Heeft u nog zo’n theelepeltje ? Ik hou mij aanbevolen.
Eerste steen
Kerkelijke luister in Emmeloord
Mgr. Th. Huurdeman wijdde een nieuwe kerk in
Overijsselsch dagblad 2 april 1951 Automatische tekst omzetting. (met soms foutjes)
Na de moeizame pioniers jaren, toen heel het kerkelijk, maatschappelijk en sociale leven no; moest worden opgebouwd op een ruige zilte zeebodem, is sedert ruim een jaar geleden een aanmerkelijke verandering ten goede ingetreden. De N.O.P. ontwikkelt zich thans ineen opzienbarend tempo. Het is of half Emmeloord nog inde steigers staat, en inde andere dorpen en ook op het land, ontwaren we dezelfde bouwnijverheid. De kerken en sociale, sociaal-hygiënïsche en culturele organisaties leggen eenzelfde activiteit aan de dag. Daarom kon het Zondag, Beloken Pasen, gebeuren, dat in Emmeloord een nieuwe kerk werd ge v/ij d, dat Kraggenburg omtrent Hemelvaart zover is en dat tegen september twee nieuwe katholieke scholen in Emmeloord en Kraggenburg in gebruik kunnen worden genomen.
Het houten kerkje te Emmeloord was reeds sedert lang te klein voor de 800 zielen tellende parochie. Toch was de pastoor nog niet toe aan een nieuwe kerk de hoofdplaats van de N-O.P. waardig, daar het nieuwe land zich nog in volle ontwikkeling bevindt en nog niet te zeggen valt, tot welk aantal de groep der katholieken hier zal uitgroeien-Daarom werd een flink gebouw opgetrokken, thans nog aan de rand van Emmeloord, maar straks in het hart van deze kern. Dit gebouw nu, zal de eerste jaren dienst doen als kerk en later wanneer de definitieve kerk gebouwd zal zijn geworden, krijgt dit nieuwe gebouw zijn eigenlijke bestemming, nl. parochiehuis, in welks nabijheid ook de nieuwe school komt.
Van verschillende woningen wapperde de driekleur onder een grauwe lucht. Bijna 500 gelovigen en gasten vulden het fraai met bloemen versierde kerkgebouw- Onder hen bevonden zich Ir- Minderhoud vertegenwoordigend de directie van de N.0.P., Ir. van Eek en Ir. van Steen eveneens van de N.0.P., de Zeer eer w. heren pastoors H- J-Schotten Reimer te Borne, J- H. Frank te Borne, H. F. Morselt van Lemelerveld, A. Grimmeiikhuizen van Vollenhove, F. M. van Leeuwen uit Utrecht en Th. W- van Dijk de eerste polderpastoor thans te Hoonhorst.
Voorafgegaan dooreen veertigtal bruidjes en de pastoors inde Noordoostpolder verrichtte Mgr. Th. Huurdeman, Vicaris van het Aartsbisdom, de wijdingsplechtigheid. Vervolgens droeg Mgr. Huurdeman met assistentie van pastoor F. J. Koopmans te Kraggenburg als diaken, pastoor A. Th. Weijs te Marknesse als subdiaken een Pontificale Hoogmis Het was Zondag feest in Emmeloord, dat zich veilig weet onder de schutse van de H. Michaël-Zeer in het bijzonder voor pastoor Th. M. Morselt en zijn. naaste medewerkers de heren kerkbeop voor zover ons bekend, de eerste in het nieuwe land. Onder de H. Mis hield pastoor Th- Morselt een korte predicatie, waarin hij voor alles God dankte voor dit heerlijke kerkgebouw. Voorts dankte de pastoor Z. Rm. Kardinaal de Jong, die we hier vertegenwoordigd zien door Mgr. Huurdeman, wien hij verzocht de dank der parochianen van Emmeloord over te brengen aan de Kardinaal voor de grote steun welke de parochie van Zijne Eminentie steeds mocht ondervinden. Voorts werd dank gebracht aan Mgr. Huurdeman bij wie nooit vergeefs werd aangeklopt en die, naar spr. hoopte nog jaren zijn krachten zal geven voor het Aartsbisdom en de N.O.P.
Ten besluite dankte pastoor Morselt de parochianen voor de bijzonders offers, de directie van dé N-0.P., die altijd de volle medewerking verleende bij de geestelijke opbouw en pastoor Koopmans, d’ie hier heeft gepionierd en de eerste steen van dit gebouw legde. Na de kerkelijke plechtigheid verenigden zich de genodigden in het Beursgebouw, waar de bouwpastoor en de kerkmeesters de gelukwensen in ontvangst namen. De dag werd besloten met een plechtig Danklof. Het was kerkelijk gezien een mooie, onvergetelijke dag, waarbij het aan luister niet heeft ontbroken.
De stijl va.n het kerkgebouw komt veel overeen met die van de andere grote gebouwen inde polder. Enorme spanten overhuiven het middenschip dat niet mind’er dan 301 zitplaatsen telt. Daarnaast is het mogelijk op het grote koor nog .100 zitplaatsen bij te plaatsen en 80 inde zijbeuken. Hier bevond zich het koor, dat onder leiding van de heer Grannerman de kerkelijke gezangen uitvoerde. Vorig jaar Mei werd deze kerk, gebouwd door Gebr. ten Den onder architectuur van Prof. Ir- J. H- Froger uit Delft aanbesteed voor f 124.500,—.
Straatnaam
Vanaf De Deel loopt in de richting van de Boslaan de BEURSSTRAAT, genoemd naar de beurs.
De verbinding tussen Beurstraat en Boslaan, langs het vroegere postkantoor, heette oorspronkelijk Poststraat. In 1970 werd de naam gewijzigd in PASTOOR KOOPMANSPLEIN.
Pastoor Koopman
Franciscus Johannes Bernardus Koopmans (geboren te Tubbergen op 14 mei 1900) kwam in 1945 naar de Noordoostpolder. Hij was eerst pastoor van Kraggenburg en werd in 1958 pastoor van Emmeloord en deken van de Noordoostpolder. In 1968 ging hij met emeritaat; op 2 oktober 1969 kwam hij ten gevolge van een auto-ongeluk , een frontale botsing op de Kamperweg tussen Emmeloord en Ens, om het leven en op 6 oktober werd hij te Emmeloord begraven. De betekenis van pastoor Koopmans strekte zich ook buiten de parochie, tot de hele poldergemeenschap-in-opbouw uit. De K.V.P.-fractie in de gemeenteraad dringt er dan ook een jaar later bij B en W op aan om de naam Poststraat te vervangen door een die de nagedachtenis aan hem eert. Bij die gelegenheid wordt ook het plein voor de kerk in de nieuwe naam betrokken.
Kunst
Ook de boom groeit naar het licht – Joop Masséus
- Titel: Ook de boom groeit naar het licht
- Kunstenaar: Joop Masséus
- Plaats: Pastoor Koopmansplein
- Materiaal: Cortén staal
- geplaatst: 1995
Over het kunstwerk
Symbolischer kan het niet. De boom versus de geestelijke ontwikkeling en groei van de mens naar ‘Het Licht’.
Het object meet 20 meter.
In 2013 is het werk gerestaureerd en ‘hufterproof’ gemaakt.
De openingssymbolen werden verricht door pastoor Viktor Maagd en oud-pastoor Ketelaar. Ruimtelijk geplaatst in front van basiliek kerk van achter indirect verlicht.
Over de kunstenaar
Joop Masséus
Joop Masseus is in 1935 geboren in Zwolle.
Naast zijn werk als (mode)ondernemerheeft hij zich al meer dan 50 jaar intensief beziggehouden met allerlei kunstdisciplines.
Na diverse opleidingen, sterk beïnvloed door 25 jaar expirimenteel theater maken, is Joop verworden tot een unieke kunstenaar en dichter met landelijke bekendheid.
Als docent, regisseur en acteur werkzaam om via geëngageerd politiek-documentair theater het leven te onderzoeken. Als ondertoon bewustwording.
Altijd zoekend naar nieuwe vormen en uitdrukkingsmiddelen, zeker ook in beeldende kunst. In 2009 vierde hij zijn 50-jarige jubileum als kunstenaar in de galerietuin met een grote overzichtsexpositie.
Zijn opleiding genoot hij aan de academie in Meppel, grafisch-centrum in Zwolle en van verschillende docenten in binnen- en buitenland. Divers werk is aangekocht door Provincie, Gemeenten, bedrijven, banken en particulieren.
Aangezien hij vaak de essentie van verschillende thema’s in dichtvorm onderzoekt, zijn er vele dichtbundels en kunstboeken van zijn hand verschenen.
In 2008 is Joop Masseus benoemd als polderdichter van de Noordoostpolder. De galerie ‘De Witte Boerderij’ van Joop en Netty Masséus is gevestigd aan de Espelerweg 11-2 te Emmeloord.
Wilt u de werken van Joop bewonderen, dan kunt u de galerie bezoeken na telefonische afspraak via telefoonnummer 0527 621 892.
Bron Joop Masséus.nl
Geschiedenis van de geloofsgemeenschap
Meer dan een halve eeuw geschiedenis
In het begin van 1941 werd voor de eerste keer, nog vóór het droogvallen van de Noordoostpolder en tevens voor het eerst na de hervorming op het voormalige eiland Urk onder Tollebeek de Eucharistie gevierd. Eerst in de kantine van de dienst Zuiderzeewerken en later regelmatig ten huize van de familie Diender bij het gemaal Vissering.
In 1956 werd in het kamp Urkervaart een kleine ruimte van ongeveer 8 bij 6 meter ingericht, waar 14 september de nieuwe parochie van ’s Heren Verrijzenis te Nagele-Espel-Tollebeek tot stand kwam. Pastoor G.B. Sanders was de eerste zielzorger; kerkmeesters waren de heren Nol Meijer en Kees Koetsenruyter. Deze noodkerk werd gebruikt voor de viering van de Eucharistie tot 18 april 1957, toen op Witte Donderdag ’s avonds voor het eerst de H.Mis werd gecelebreerd in een nieuwe noodkerk, barak W 100 in het kamp Urkervaart.
In het kamp Nagele deed in die jaren een oude smederij dienst als noodkerk.
In Espel verzamelden zich de bewoners van het nieuwe land in de kantine van het kamp, dezelfde ruimte waar na de dienst weer gebiljart kon worden.
Naast de zielzorg had pastoor Sanders de taak van drievoudige bouwpastoor. Bij het parochiële werk werd hij geassisteerd door de jonge kapelaan Scheepers.
In het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw werden drie prachtige kerkgebouwen in gebruik genomen. Tot stand gekomen door subsidies van staat en bisdom, maar niet te vergeten door grote financiële inspanningen van de eerste generatie parochianen.
Per 1 januari 1961 werden de drie parochiegemeenschappen in de drie dorpen zelfstandig. Met de ingebruikname van een modern bouwwerk ging de parochie Espel als eerste verder onder bescherming van de oorspronkelijke naam Verrijzenis des Heren. Pastoor Pieper, een Limburger afkomstig uit Frankrijk, werd de eerste pastoor.
De kerk van Nagele kwam onder de hoede van Sint Isodorus, beschermheilige van de landbouw.
Tollebeek tenslotte, ging verder als Sint Hubertus parochie (St. Hubertus, patroon van de jacht, een thema dat m.b.t. de naamgeving in het hele dorp centraal staat).
Bijna elke parochie had zijn eigen pastoor. Maar liefst tien pastores waren in die jaren in de Noordoostpolder werkzaam, een luxe die wij al lang niet meer kennen.
Alom was dynamiek. Jonge bewoners vol ambitie met jonge, groeiende gezinnen.
Pastoor Sanders bleef in Tollebeek van waaruit hij ook de parochie St. Isodorus van Nagele bediende. In mei 1973 ging hij om gezondheidsredenen met emeritaat. Zijn opvolger was pastoor De Goede, waarna in juli 1975 pastoor Andriessen, na jarenlang missionaris geweest te zijn in Tanzania, na een periode in Ens, pastoor werd van de parochies Nagele, Espel en Tollebeek. Nog niet in het bezit van een rijbewijs moest hij zich verplaatsen met een brommer, gekleed in een grote leren jas en vliegeniersmuts, die hij van een parochiaan had gekregen.
De ontwikkelingen binnen het kerkelijk leven van geheel Nederland bleven ook in onze parochie niet zonder gevolgen.
In juni 1988 kreeg het Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk onderzoek, KASKI, opdracht van de dekenale Raad Noordoostpolder om advies uit te brengen over de pastorale organisatie van het dekenaat.
Er werden een drietal kernpunten gesignaleerd: een tekort aan priesters, een tekort aan financiën en mogelijk een teveel aan gebouwen. Voor onze parochies, – de kleinsten van het dekenaat -, was dit een gegeven waaraan gewerkt moest worden.To
en in 1991 , naar aanleiding van de uitkomst van het KASKI-rapport, de samenvoeging van de parochies Espel, Nagele en Tollebeek plaats vond, waren de gemeenschappen in feite weer “terug bij af!”
De sluiting van twee van de drie parochiekerken was een pijnlijke en emotionele gebeurtenis. Met name voor de mensen uit die generatie, die door enorme inzet en grote financiële offers, de bouw van de kerken mede mogelijk hadden gemaakt. Aan de sluiting ging veel en intensief overleg vooraf.
Door veel te praten en de mensen hun gevoelens te laten uiten ontstond een proces van acceptatie. Men zag in dat een kleine gemeenschap van nog geen 900 gezinnen onmogelijk drie kerken kon onderhouden. Toen de beslissing eenmaal genomen was, was het alsof er een nieuwe mentaliteit in de parochie ontstond. “Samen de schouders er onder, we maken er wat van.” Een nieuwe parochie vraagt ook om een nieuwe naam, en zo werd het “Parochie van de Heilige Geest”. De centrale ligging was een belangrijk punt om te kiezen voor het open houden van de kerk van Tollebeek. Gelukkig werden zowel voor de voormalige kerk van Espel als die van Nagele zinvolle herbestemmingen gevonden.
Pastoor Andriessen is in januari 2000 met emeritaat gegaan, met dien verstande, dat hij nog vaak in diensten voorging. De parochie van de Heilige Geest kreeg in september 2004 weer een eigen zielzorger met de benoeming van Pastor Annie Schothorst. In 2014 is dit stokje overgedragen aan Pastor Wiebe Mulder. Het Interparochiëel Samenwerkings Verband(ISV) dat inmiddels zijn intrede gedaan heeft in de Noordoostpolder, en de daaruit voortkomende taakverdeling brengt met zich mee, dat de pastores nu heel de Noordoostpolder als hun werkgebied kunnen beschouwen.
bron: https://www.emmausparochie.net
Historie Emmaüsparochie
bron: https://www.emmausparochie.net
De Emmaüsparochie in de Noordoostpolder is op 1 januari 2015 ontstaan. De vier parochies die de polder toen nog telde, zijn sinds die datum als één parochie samen verder op weg gegaan in het voetspoor van de Emmaüsgangers. Op weg naar een nieuwe toekomst.
De Noordoostpolder is een nog jong gebied; voor de geschiedenis van de parochie hoeven we dus niet zo heel ver terug in de historie.
HOE HET BEGON
In 1941 geeft de bisschop van Utrecht aan kapelaan Van Dijk van de Utrechtse Jozefparochie, de opdracht om de zielzorg op zich te nemen van de katholieke arbeiders die bezig zijn de polder droog te leggen en in ontginning te brengen.
De eerste H.Mis wordt voor 30 mensen op Urk opgedragen op 31 augustus 1941. Het kost de pastoor die zich in Kampen heeft gevestigd vier uur om met de fiets en lopend over de polderdijk weer terug naar huis te komen.
Nieuw land wordt er in de polder geschapen, maar het is geen land zonder historie. De eilanden Urk en Schokland zullen immers deel uitmaken van het gebied.
De katholieke geschiedenis in onze contreien heeft zijn wortels op Schokland. Het kleine eiland heeft zich in de loop der eeuwen steeds met moeite kunnen verweren tegen de aanvallen van de Zuiderzee. Regelmatig overstroomde het eiland en werden er delen weggeslagen. In 1859 besluit de regering dan ook het eiland te ontruimen. De laatste pastoor van Schokland sluit na de hoogmis op 1 augustus 1859 met het kerkgebouw een stuk van de geschiedenis van het eiland af. Delen van de kerk worden na de afbraak gebruikt voor de bouw van een kerk in Ommen. De bezittingen gaan met de parochianen mee naar o.a. Vollenhove en Kampen.
Als bijna een eeuw later (in 1956) de St. Michaëlkerk in Emmeloord wordt ingewijd, schenkt de Nicolaasparochie in Vollenhove de nieuweling het houten paneel waarop de aartsengel Michaël is afgebeeld. Het is een van die bezittingen van de Michaëlkerk op de noordpunt van het eiland Schokland, die toen al Emmeloord heette.
De polderwerkers woonden in barakkenkampen, waar soms wel zo’n driehonderd man moest samenwonen. Het elfde kamp wordt gevestigd op het droog gekomen Schokland. Op 18 oktober 1942 wordt daar voor het eerst sinds de ontruiming van 1859 weer een H.Mis gevierd.
VAN ÉÉN NAAR MEER PAROCHIES
Als in 1942 de Noordoostpolder droogvalt is er een nieuw gebied ontstaan van zo’n 48.000 ha. groot. De enige bebouwing wordt aanvankelijk gevormd door de verschillende barakkenkampen waar de polderwerkers zijn gehuisvest. Kerkdiensten worden daar op zondag in de daartoe omgebouwde kantine gehouden.
Het duurt tot september 1944 totdat in Marknesse de eerste hulpkerk kan worden ingewijd. Het is een eenvoudige houten barak waarin voor 170 gelovigen plaats is.
Pastoor Van Dijk moet om gezondheidsreden het werk in de polder aan een opvolger overdragen. Die opvolger komt ook uit Utrecht: F. Koopmans. Hij wordt de eerste officiële pastoor van de nieuwe parochie in de Noordoostpolder die op 29 september 1945 wordt opgericht. Als naam wordt natuurlijk die van de aartsengel Michaël gekozen, die ook de schutspatroon van het kerkje op Schokland was.
EMMELOORD
In 1946 wordt een houten noodgebouw aan de Moerasandijviestraat in Emmeloord ingewijd als kerkruimte.
In 1951 is het stenen gebouw aan de Noordzijde klaar dat voorlopig als kerk dienst kan doen, tot het weer te klein wordt en in 1955 het huidige gebouw kan worden ingewijd.
Ter gelegenheid van het vijftig jarig jubileum van de parochie wordt de gevel verfraaid met “de boom die naar het licht groeit’.
In de jaren ’40 verwachtte men dat er een zestal parochies zullen worden gesticht.
Na Emmeloord (Michaëlparochie) zal dat allereerst in Marknesse en Kraggenburg zijn. Pastoor Koopmans neemt de stichting van de parochie in Kraggenburg op zich en wordt deken van het dekenaat Noordoostpolder.
Met de groei van het aantal dorpen in Noordoostpolder neemt ook het aantal parochies toe. Immers in elk dorp moet een kerkgebouw komen voor de eigen katholieke gemeenschap.
KRAGGENBURG-MARKNESSE-ENS-LUTTELGEEST
In 1949 richt pastoor Koopmans het verzoek aan de aartsbisschop van Utrecht tot oprichting van een zelfstandige parochie in Kraggenburg. In december van dat jaar wordt dan de St. Johannes de Doper parochie opgericht. De parochianen komen bij elkaar in de kampen De Voorst en Zwartemeer. In 1950 wordt in het dorpsgebied van Kraggenburg begonnen met de bouw van een kerkgebouw in Romaanse stijl met de karakteristieke boogvensters. In april 1951wordt de kerk in gebruik genomen.
In Marknesse is sinds 1944 een noodkerk in gebruik, terwijl pas in 1948 begonnen wordt met de bouw van het dorp. Dan wordt het houten gebouwtje ook snel te klein en moet er een grotere kerk komen. In 1956 wordt met de bouw begonnen, waarna in 1957 de plechtige consecratie plaats vindt van de Onze Lieve Vrouwe Sterre der Zee.
Ook in Ens worden dezelfde stappen genomen. In 1949-1950 wordt een noodkerk gebouwd
( dat nu nog in gebruik is als parochiehuis en bekend staat als “’t Gebouwtje”.
Exterieur en interieur noodgebouw Ens, (Gebouwtje)
In 1951 wordt de parochie Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand opgericht. In 1955 brengt de vicaris van het bisdom Utrecht een gedenksteen aan in het nieuwe kerkgebouw dat in de stijl van de “Delftse School” is opgetrokken. De gedenksteen is ingemetseld met 30 stenen van de oude kerk van Schokland. In 1956 komt de bisschop van Groningen de kerk inwijden.
De bewoners van Luttelgeest gaan aanvankelijk in kamp Oostervaart ter kerke in een omgebouwde barak, die met de protestantse gelovigen wordt gedeeld. De pastoor van Marknesse begint in 1955 aan de bouw van een kerk in Luttelgeest. De St. Josephkerk wordt in 1956 ingewijd.
In 1991 gaan de vier parochies van Marknesse, Luttelgeest, Ens en Kraggenburg samen verder als één parochie: parochie Heilige Ireneüs. In 2014 worden de kerken van Kraggenburg en Luttelgeest gesloten.
CREIL-RUTTEN-BANT
In de vijftiger jaren komen de dorpen Creil, Rutten en Bant in ontwikkeling.
In 1954 wordt de parochie van Creil gesticht met de H. Nicolaas kerk als ontmoetingsplaats.
Rutten volgt in 1957, waar een jaar later de Servatiuskerk kan worden gewijd.
Tot eind 1959 vormt Bant een onderdeel van de Michaëlparochie. Maar dan wordt ook hier een nieuwe parochie gesticht: de Heilige Ludgerus.
Door het teruglopend kerkbezoek en het afnemend aantal pastores worden in 1991 ook de drie parochies in het noordwestelijke deel van de polder samengevoegd. Dat wordt de parochie van De Goede Herder. De kerkgebouwen in Creil en Bant worden gesloten.
NAGELE-ESPEL-TOLLEBEEK
Ook in de dorpen Nagele, Espel en Tollebeek wordt eerst gekerkt in de houten barakken van de werkkampen. Maar aan het einde van de jaren vijftig zal in elk dorp een eigen kerkgebouw verrijzen.
In Nagele is dat de H. Isidorus,
In Espel de Verrijzeniskerk en in
Tollebeek de H. Hubertus.
Na ruim dertig jaar zelfstandigheid, wordt ook in dit deel van de polder samenvoegen van parochies een noodzaak. Vanaf 1991 gaan deze drie dorpen verder als één parochie: De Heilige Geest. De kerkgebouwen in Nagele en Espel worden dan onttrokken aan de eredienst en krijgen een andere bestemming.
EMMAÜSPAROCHIE 2015
Van één parochie in 1945 naar 11 in 1959. En van 11 naar 4 in 1991, weer terug naar één parochie.
Op 1 januari 2015 gaan de vier parochies in de Noordoostpolder; de Michaëlparochie, de Ireneüsparochie, De Goede Herder parochie en de parochie De Heilige Geest, samen verder als : Emmaüsparochie.
Veranderingen in kerk en samenleving vragen om nieuwe vormen van organisatie en geloofsbeleving. Daarmee staan we in een proces dat al jaren geleden is ingezet.
De R.K. geloofsgemeenschap van de Noordoostpolder is aan een nieuw stuk van haar geschiedenis begonnen: in het voetspoor van de Emmaüsgangers.
De reizigers naar Emmaüs (Lc 24, 13-35) ontmoeten op hun reis de verrezen Heer.
Het verandert hun leven voorgoed.
bron: https://www.emmausparochie.net/de-heilige-geest-historie/
