Gereformeerd
De 9e Gereformeerde kerk in Noordoostpolder.
Wel geïnstitueerd maar is er nooit gekomen
Kijkje op Vollenhove. De kerk van Vollenhove (Stad) was de moederkerk van Kraggenburg.
Kraggenburg zelfstandig.
bron : https://gereformeerdekerken.info
Hoe dit alles zij, op 17 januari 1957 kon in het dorp Kraggenburg in de Noordoostpolder vooralsnog de laatste de Gereformeerde Kerk geïnstitueerd worden. 20,2% van de inwoners van het dorp behoorde toen tot de Gereformeerde Kerk. Zij was de negende Gereformeerde Kerk in die polder. In die tijd ging men er van uit dat Kraggenburg vermoedelijk de laatste nog te institueren Gereformeerde Kerk in de Noordoostpolder zou zijn. Men hield echter toch de mogelijkheid open dat ‘in de toekomst’ ook in Tollebeek nog een eigen Gereformeerde Kerk geïnstitueerd zou worden (dat gebeurde inderdaad ook, maar pas op 23 augustus 1970).
De Gereformeerde Kerk te Kraggenburg was in feite een afsplitsing van de Kerk te Vollenhove (tot 1983 Vollenhove-Stad). Beide waren toen kleine kerken. Na de instituering van Kraggenburg telde de kerk te Vollenhove namelijk nog 265 zielen en Kraggenburg 159. Beide kerken gingen daarom voorlopig voor een periode van vijf jaar een ‘acte van samenwerking’ aan, waardoor ds. N. Wijngaarden (1927-2013) beide gemeenten diende (hij stond sinds 1956 in Vollenhove). De ene week preekte hij in Vollenhove en de andere week in Kraggenburg (de samenwerking tussen beide kerken bleek zich niet tot de aanvankelijk verwachte vijf jaar te beperken, maar bleef ook de jaren daarna gehandhaafd).
Geïnstitueerd.
Het hervormde kerkgebouw van Kraggenburg vormde in 1957 het toneel van de instituering van de Gereformeerde Kerk in dat dorp. Ds. Wijngaarden hield een preek naar aanleiding van Psalm 127 vers 1a: ‘Als de Here het huis niet bouwt, tevergeefs zwoegen de bouwlieden er aan’. Na de preek werden de inmiddels door de gemeenteleden gekozen ouderlingen en diakenen in het ambt bevestigd. Waarmee de kerk geïnstitueerd was.
Namens de kerkenraad van Kraggenburgs moederkerk, Vollenhove (Stad) sprak de heer H. Niessen, die nog even terugkwam op de vóórgeschiedenis van de instituering van Kraggenburg. Hij wees er op dat de gereformeerde Kraggenburgers aanvankelijk natuurlijk in Vollenhove kerkten, maar dat de groep uit Kraggenburg na verloop van tijd zo groot werd dat het problemen begon te geven. In overleg en samenwerking met de Deputaten voor het IJsselmeergebied werd besloten een speciale bus te laten rijden om de kerkgangers tussen Kraggenburg en Vollenhove te vervoeren. Men begon met een kleine, maar het voertuig werd al snel vervangen door een grote bus.
Toen de groep gereformeerden in Kraggenburg blééf groeien werd uiteindelijk in het begin van de jaren ’50 besloten tot het houden van middagdiensten in Kraggenburg zelf. In samenwerking met de Hervormde Gemeente werd beslag gelegd op een woning waar die diensten gehouden konden worden. En toen de hervormde kerk in Kraggenburg in 1954 in gebruik genomen kon worden, mochten de gereformeerden daarvan ook gebruik maken.
Ondertussen werd het pad richting instituering steeds verder betreden. In mei 1955 werd door de kerkenraad van Vollenhove namelijk afgesproken Kraggenburg tot een zelfstandige wijk van de kerk van Vollenhove te maken en vanaf die tijd werden zowel ’s morgens als ‘s middags in Kraggenburg gereformeerde kerkdiensten gehouden. Ook nu mochten de diensten weer in de hervormde kerk plaatsvinden, zolang men nog niet de beschikking had over een eigen kerkgebouw.
Na dit interessante historisch overzicht voerde ds. G.M.W. Steen (1923-2005) namens de classis Emmeloord én namens de overige kerken in de polder het woord. En vervolgens spraken ds. J.H. Kuiper namens de Deputaten voor het IJsselmeergebied, de heer Schurink namens de Hervormde Gemeente van Kraggenburg en ds. K. Ubels (1923-2012) van Zwartebroek als oud-predikant van Vollenhove (deze stond daar van 1951 tot 1954).
Het volgende werk wacht.
Toen de Gereformeerde Kerk te Kraggenburg eenmaal geïnstitueerd was, en de ontwikkeling van de Gereformeerde Kerken in de polder verder zoveel mogelijk op eigen kracht door moest gaan, wilde dat niet zeggen dat het generale Deputaatschap voor de Geestelijke Arbeid in de IJsselmeerpolders wel kon worden opgeheven. In tegendeel! Oostelijk Flevoland wachtte! Beter gezegd, de arbeid van het Deputaatschap in die nieuwe polder was al begónnen. In Lelystad hadden de gereformeerden samen met de hervormden en de rooms-katholieken de beschikking gekregen over een vergaderlokaliteit. Ook in Oostelijk Flevoland zou een aantal zelfstandige Gereformeerde Kerken geïnstitueerd moeten worden, waarvoor nog veel werk te verzetten was.
Nederlands Hervormd
Voorstraat 21 – Oorspronkelijk hervormde kerk. Uitbreiding 1961, toen ook Gereformeerde Kerk
GESCHIEDENIS
Oorspronkelijk hervormde kerk. Uitbreiding 1961, toen ook Gereformeerde Kerk. Karakteristieke protestantse wederopbouwkerk, opvallend door de centraalbouwvorm. En ik ben er gedoopt.
Plattegrond. Bron: F.Z. Ort: Zomaar een dak, uitg. Boekencentrum, 1994
ORGEL
Het orgel is in 1954 gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht).Dispositie
- Manuaal: Holpijp 8′ – Prestant 4′ – Octaaf 2′ – Scherp 1′ 3-4 sterk.
Geen pedaal. Mechanische sleeplade. Omvang: C-g3.
Fronton
Het fronton is in de bouwkunde de bekroning van een gevel, venster of ingang in driehoeks- of segmentvorm. Soms worden de woorden “fronton” en “timpaan” door elkaar gebruikt. Een timpaan is ook een versierend element in de architectuur, veelal bij kerken, maar stamt uit de Middeleeuwen.
We zien een afbeelding van een vis, het Ichthus symbool.
ἰχθύς
Het is een acroniem, want iedere letter in het woord ἰχθύς is een afkorting voor een woord. Die woorden tezamen vormen de zin (vertaald): Jezus Christus, Gods zoon, (en / de) Redder. Zie onderstaand schema.
| Letter | Grieks | Omgezet Grieks | Nederlands |
|---|---|---|---|
| I (I) | Ιησους | Ièsous | Jezus |
| Χ (CH) | Χριστός | Christos | Christus |
| Θ (TH) | Θεου | Theou | Gods |
| Υ (U) | Ὑιός | Huios | zoon |
| Σ (S) | Σωτήρ | Sootèr | redder |
Ichthus (Oudgrieks: ἰχθύς – “vis”) is van oorsprong een Oudgrieks woord dat in het christendom een symbolische waarde heeft gekregen. In de letters van dit woord zagen de vroege christenen de kern van de Bijbelse boodschap, het is voor christenen een belangrijke afkorting.
De letters van het woord hebben in de loop der tijd tot verschillende christelijke symbolen geleid. Het ichthusteken stelt een vis voor. De vis staat in verband met de doop in het water, maar ook met de wonderbare visvangst.
De vormgeving van het exterieur van het Protestants Kerkcentrum in Kraggenburg is zeer sober, omdat de gebruikers liever een mooi interieur wilde.
Een modern karakter wilde de architect het kerkgebouw ook niet geven, omdat het dan niet zou passen bij de omliggende woningen.
Het resultaat is een pretentieloos gebouwtje met een schilddak en een klein torentje.
De plattegrond van de kerkzaal is bijna vierkant.
De gevel is van baksteen, het dak van blauwe pannen en het dak van het torentje van zeegroen koper.
Er is geen verhoging voor het liturgisch centrum en de glas-in-loodramen zijn gemaakt door B. Hendriks.
Alle gemeenschappelijke voorzieningen in Kraggenburg werden aan één centrale ruimte gebouwd.
Architect G. Feenstra uit Arnhem ontwierp ook hervormde kerken in Vlissingen, Nijmegen, Huissen en Rotterdam, en een Doopsgezinde kerk in Franeker
Bron: Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders.
Samenwerking definitief.
De voor de helft door de gereformeerden gekochte hervormde kerk te Kraggenburg, later Protestants Centrum genoemd.
De samenwerking tussen de hervormde en gereformeerde kerken van Kraggenburg in de Noordoostpolder, die reeds lang werd voorbereid, is thans, in de vorm van een notariële akte, definitief geworden. Dit houdt in dat de helft van het bestaande hervormde kerkgebouw door de gereformeerden is ‘gekocht’. Het bedehuis zal voortaan gezamenlijk worden gebruikt. Er zal nu nog een nieuwe vleugel worden aangebouwd voor vergaderlokaliteiten, die eveneens gezamenlijk zullen worden gebruikt.
(14 januari 1961) bron: gereformeerdekerken.info
Rooms Katholiek
St. Jan de Doper – Noordermeent 2 – Buiten gebruik (2014)
Verbouwd tot 5 wooneenheden
Het kerkgebouw van de rooms-katholieken in Kraggenburg is een zogenaamde hallenkerk met een robuuste uitstraling.
In de vormgeving zijn Neo-Romaanse elementen terug te vinden.
Aan de noordzijde van het schip bevindt zich een lage zijbeuk. De zuidgevel is voorzien van een ritmische geleding door rondbogenvensters en spaarvelden.
Door de witte band als basis wordt de kerk boven de grond getild. Het zadeldak loont licht op.
De gevels van het gebouw zijn van rode baksteen, de vensters van wit hout, de deuren van blank eiken en het dak van pannen.
Alle scholen en kerken liggen op een centrale groene ruimte midden in het dorp.
Architect J. H. Froger uit Delft ontwierp ook rooms-katholieke kerken in Hoofdplaat en Delft.
Geschiedenis
De aanbesteding van de kerk vindt plaats op vrijdag 19 mei 1950 te Utrecht onder leiding van de heer J. Starmans van het aartsbisdom en architect van de kerk prof. Ir. J.H.Froger te Delft. Het wordt gegund aan de heer A. ten Den te Deventer voor de som van f. 145.400,-.
Zaterdag 24 juni 1950 op het feest van St. Jan de Doper, patroonheilige van de parochie wordt het kerkterrein ingezegend en de eerste spade in de grond gestoken door de pastoor in het bijzijn van vele parochianen.
Er worden 80 heipalen voor de fundering geslagen door R. Hylkema parochiaan te Ens. Op zaterdag 9 september 1950 zijn de muren tot op manshoogte opgetrokken, zodat op deze dag de eerste steen kan worden gelegd door monseigneur Th. Huurdeman, vicaris generaal van het aartsbisdom Utrecht.
Monseigneur Huurdeman verricht de eerste steenlegging en wordt de oorkonde geplaatst in loden koker met tekst.
Eind november 1950 is men zover dat het dak geplaatst kan worden. Metselaars en timmerlieden helpen om het dak dicht getimmerd te krijgen, het weer zit niet mee het regent voortdurend. De kerkelijke inwijding vindt plaats op zondag 29 april 1951.De plechtigheid wordt verricht door monseigneur Huurdeman.
Ongeval
Op 8 december 1950 was het werk klaar en de bouwvakkers gingen, al laat geworden op weg naar huis. Deze dag werd echter een rampdag. Vrijdagavond gaan de bouwvakkers op weg naar hun gezinnen in Drenthe en kiezen een veilige weg, niet over Hoogeveen langs de kanalen, maar over Beilen. En juist daar bij mistig weer en gladde weg rijden zij door de leuning van de brug over het Linthorst- Homankanaal en storten in het water. Alle zes mensen verdrinken.
Gebouw
De kerk heeft een romaanse bouwstijl, deze stijl wordt gekarakteriseerd door kleine ronde boogvensters. De muren zijn doorgaans dik. De romaanse bouwstijl is indirect gebaseerd op de bouwstijl van de Romeinen. Feitelijk komt zij voort uit de Karolingische stijl, waarin principes uit de Romeinse architectuur werden herontdekt. Bij de rooms katholieke kerkenbouw in de Noordoostpolder zoekt men naar aansluiting bij de vroeg christelijke basiliek, die een langwerpig schip met twee, door bogen rijen daarvan gescheiden, zijbeuken heeft.Het altaar wordt geplaatst in een halfronde absis. De kerk wordt gedekt door een op houten balken steunend houten plafond of door gemetselde gewelven. De kerk van Kraggenburg is hier een voorbeeld van zij het dat de rechter zijbeuk nooit tot stand is gekomen. Zij is ontworpen door Jules H. Froger en gesitueerd in het midden van het dorp. Zij is een voorbeeld van de heel oude Friese of schokker dorpskerk op een terp. Van deze stijl zijn de fundamenten nog te zien op het voormalig eiland Schokland en wel op de zuidpunt.
Aantal zitplaatsen 292
Sluiting
In de katholieke Sint Jan de Doperkerk in Kraggenburg wordt zondag 22 juni 2014, het patroonfeest van Johannes de Doper, de laatste viering gehouden.
Toren
In 1959 zijn plannen gemaakt om een toren te bouwen maar de begroting van f. 150.000,- à f. 200.000,- vond men te belastend voor de parochianen. Ook een eventuele uitbreiding stuit op te hoge kosten. Bovendien zou het maar weinig zitplaatsen meer opleveren.
Klok
Zondag 4 februari 1951 wordt na het lof de nieuwe klok ingewijd door deken J.Scholtens van Wolvega.De klok heeft de toonhoogte B. Hij weegt 376 kg inclusief de 14 kg van de klepel en heeft een doorsnede van 82,5 cm.
De klok is voorzien van het volgende opschrift:
‘Vox Clamantis’ (Stem die roept)
‘Si Joannes:’ (volgens Johannes)
‘ Dirigite viam Domini. Joan I 23’
(Maakt de weg recht voor de Heer! Joh. 1:23)
Kerkorgel
Een nieuw kerkorgel is geplaatst in 1958. Orgelbouwer is dhr. P Valckx ( firma Valckx van Kouteren Rotterdam), kosten f. 17.500,-
(bron: website www.ireneusparochie.nl/kraggenburg)
Torenspits
Een kerk zonder toren. In 1959 zijn plannen gemaakt om een toren te bouwen maar de begroting van f. 150.000,- à f. 200.000,- vond men te belastend voor de parochianen. Ook een eventuele uitbreiding stuit op te hoge kosten. Bovendien zou het maar weinig zitplaatsen meer opleveren.
Inmiddels is de kerk afgestoten en omgevormd tot 5 herenhuizen. Maar het kruis staat er nog keurig op.
Wat ooit een ontmoetingsplek was voor dorpsbewoners is tegenwoordig een modern complex met 5 luxe Heerenhuizen. In opdracht van Oost & Van Tilburg Ontwikkeling hebben Korfker architecten een ontwerp gemaakt voor de transformatie van de voormalige Rooms-Katholieke Kerk in Kraggenburg.
In het moderne ontwerp zijn de karakeristieken van de kerk nog duidelijk zichtbaar. De ronde bogen en oude, houten balken versierden vroeger de kerk, maar tegenwoordig zorgen ze voor sfeer en historie in de woonkamer. Ook de hoogte van de kerk is optimaal benut door het plaatsen van een vide. In combinatie met de vele ramen zijn de Heerenhuizen licht en open.
Overigens lijkt het pand aan de entreezijde nog altijd op een kerk. Dat komt vooral door de klokken die in de gevel hangen. Aan de zijkant is een pergolaconstructie geplaatst zodat de bewoners een eigen tuin (met veranda) hebben. Aan deze kant wordt ook meteen duidelijk dat de kerk een nieuwe functie heeft.
