Rietstraat
straatbeeld & geschiedenis
Met de bouw van de eerste woningen in Emmeloord wordt al vlak na het droogvallen van de polder begonnen. Hoe pril alles was, wordt weerspiegeld in de naamgeving. Het gaat om de woningblokken aan de straten die aanvankelijk eenvoudigweg werden aangeduid als de Middenstraat, de Zuidstraat, de Weststraat en de Ooststraat; Emmeloord werd toen nog Dorp A genoemd. Later kregen ze de namen Rietstraat, Zeeasterstraat, Zeebiesstraat en Espelerlaan – naar het onkruid dat volop groeide op de voormalige zeebodem.
De hoofdstructuur van de buurt is de oorspronkelijke verkaveling en hiërarchische opbouw van de stad. De woonstraten Rietstraat, Zeebiesstraat en Duizendknoopstraat zijn noord-zuid gericht. De bredere ontsluitingsweg, de Moerasandijviestraat, loopt oost-west.
Hierlangs liggen kleine winkels en voorzieningen.
De Rietstraat begint aan het Harmen Visserplein.
Op deze ansicht is te zien dat dat plein daarvoor de naam Knipmeyerplein droeg.
De eerste woningen aan de Rietstraat waren bestemd voor leidinggevend personeel van de Directie Wieringermeer en winkeliers. Eind 1943 werd de eerste sleutel overhandigd aan de bewoners van de Middenstraat / Rietstraat 2. Andere inwoners moesten vooralsnog zelf
voor onderdak zorgen en vonden die bijvoorbeeld in woonarken langs de Espelervaart en Urkervaart. Tijdelijke huisvesting boden ook de arbeiderskampen, de keten en houten huizen in het zogenoemde Tuindorp.
Na de Rietstraat volgden de (arbeiders)woningen aan de Zuidstraat / Zeeasterstraat en de Weststraat/ Zeebiesstraat in 1944. Door de oorlog was er nog steeds sprake van materiaalschaarste. Ook deze woningen kregen daarom één bouwlaag onder een kap voorzien van een dakkapel en decoratief metselwerk. Vervolgens werd de Ooststraat (later Lischdoddenstraat, nu Espelerlaan) bebouwd. De huizen hier waren bestemd voor ingenieurs, groter van opzet en beduidend chiquer in uitwerking. Vanaf 1955 kwamen de woningen in de
Duizendknoopstraat tot stand.
Rietstraat
De eerste woningen aan de Rietstraat waren bescheiden woningen, smal en ondiep, traditioneel vormgegeven in de stijl van de Delftse School. Ze werden gebouwd als (arbeiders)woningen in opdracht van de Directie van de Wieringermeer, afdeling Noordoostpolderwerken. Voor het ontwerp en de constructie van de woningen was de Bouwkundige Afdeling van de dienst verantwoordelijk. Op de bouwtekeningen is te zien dat er meerdere typen woningen ontwikkeld waren, van A tot en met G.
In de Rietstraat treffen we type A aan de ene zijde van de straat en type B aan de andere zijde.
Type F en G zijn eindwoningen op de hoeken met de Moerasandijviestraat.
Woningen van type A werden ook gebouwd in de Zeebiesstraat.
De woningen in de Rietstraat staan in een rooilijn en zijn opgeknipt in verschillende blokken van wisselende omvang. Tussen de blokken waren doorgangen naar het achtergebied. De woningen hebben een kleine voortuin en diepe achtertuinen. De straat werd aanvankelijk op de middenas gescheiden door een groenstrook beplant met bomen. In de Zeebiesstraat staan drie blokken van zes woningen in een rooilijn. De woningen hebben diepe tuinen aan de voorzijde en zicht op de brede groenstrook langs de Espelervaart.
Woningen type A
De woningen zijn opgetrokken over een bouwlaag onder een zadeldak. Er is gebruik gemaakt van traditionele materialen als baksteen, hout, gebakken pannen.
De gevels en schoorstenen werden op verschillende plaatsen voorzien van decoratief metselwerk. De woningen van het type A hadden behalve de woonkamer en keuken ook een slaapkamer op de begane grond; op de verdieping, de vliering, was een grotere slaapkamer aan de voorzijde en twee kleinere aan de achterzijde.
De woningen hadden geen badkamer.
Onder de trap was een kelder. Zowel voor als achter was centraal in het dakvlak eenzelfde maat en model dakkapel geplaatst met een karakteristieke puntig vormgegeven daklijst.
Achter de woningen lagen diepe achtertuinen, te gebruiken als moestuin en voor het bleken en ophangen van de was. Op de erfgrens waren telkens twee schuurtjes achter elkaar geplaatst met ingebouwd kolenhok. De erfscheidingen bestonden uit houten paaltjes met draad. Later werden er hagen aangeplant.
Woningen type B
De woningen van het type B waren iets groter en telden een oppervlakte van 43 m2. Ze hadden een vergelijkbare opzet en uitwerking als type A, maar een andere indeling en op onderdelen een andere detaillering. Hier was de slaapkamer op de begane grond aan de voorzijde geplaatst en de woonkamer aan de achterzijde. In het voordakvlak zat een kleine dakkapel met houten klauwstukken voor de grotere slaapkamer, in het achterdakvlak voorzag een grotere dakkapel met fronton de twee kleinere slaapkamers van licht en lucht.
Ook hier de dubbele schuurtjes, waarin basaltine tegels, hetzelfde materiaal dat ook voor de buitenruimte tussen woning en schuur was toegepast.
De tekening geeft verder informatie over de opbouw van de houten sporenkap met onder meer de vooral na de oorlog veel toegepaste asbestplaat, de schoorsteen met verschillende rookkanalen. . Op de verdieping twee kleine, licht getoogde vensters met een eveneens getoogde dubbele gemetselde strek; dit zijn achterover vallende raampjes.
De zijgevel is voorzien van vlechtwerk.
Latere wijzigingen
In 1979 werd door woningbouwvereniging ‘Noordoostpolder’ een renovatieplan voor 98 woningen aan de Rietstraat en Zeebiesstraat opgesteld. Voorafgaand had de woningbouwvereniging met de bewoners gesproken en hun wensen geïnventariseerd. Bij de renovatie werden onmiskenbaar goten, dakkapellen en buitenkozijnen aangepakt, waardoor aanzicht en uitstraling van de woningen behoorlijk zou wijzigen. Door een aanbouw aan de achterzijde (een uitdrukkelijke wens van de bewoners) werden de woningen vergroot en verbonden met de schuur. In deze aanbouw kwam voor de eengezinswoningen de keuken, de oude keuken werd bijkeuken; op de verdieping kwam een badkamer in de plaats van een slaapkamer. De individuele dakkapellen aan de achterzijde verdwenen en veranderden in een over de woningen doorlopende exemplaar.
In de Zeebiesstraat werd een deel van de woningen geschikt gemaakt als bejaardenwoning door de aanbouw te gebruiken als slaapkamer.
Bron: Rietstraat en omgeving Emmeloord – Cultuurhistorische waardestelling – Zwolle, december 2021 – Het Oversticht
Tijdlijn
- 1918 – Zuiderzeewet aangenomen: bepaalde de aanleg van de Afsluitdijk en de droogmaking van een deel van de Zuiderzee.
- 1937 – Start drooglegging noordoostelijke polder, o.a. ook wel Urkerland genoemd.
- 1942 – De polder valt officieel droog.
- 1943 – Start bouw eerste woningen Emmeloord aan de Middenstraat (nu Rietstraat), Zuidstraat (nu Zeeasterstraat), Weststraat (nu Zeebiesstraat) en Ooststraat (nu Espelerlaan).
Rietstraat 2 is het oudste huis van Emmeloord en werd op 15 december 1943 officieel opgeleverd. - 1943 – Bouwjaar Rietstraat even zijde, 40 woningen waarvan 27 eengezinswoningen en 13 multifuntioneel.
1944 Bouwjaar Rietstraat oneven zijde, 30 eengezinswoningen. - 1944 – Bouwjaar 18 woningen Zeebiesstraat, waarvan 16 eengezinswoningen en 2 multifunctioneel.
- 1948 – De naam van de polder wijzigt in Noordoostpolder.
- 1955 – Woningen aan de Duizendknoopstraat gerealiseerd.
- 1979 – Grote renovatieslag, waarbij veel oorspronkelijke details verloren zijn gegaan. Ook zijn er toen bijv. bijkeukens geplaatst grenzend aan de schuur en opbouwen aan de
achterzijde geplaatst zodat de bovenverdieping groter werd. - Jaren ’90 – Bouw van bejaardenwoningen op hoeken Moerasandijviestraat en Duizendknoopstraat.
- Jaren ’90 – Wederom grote renovatieprojecten.
- 1995 – Woningbouwvereniging Noordoostpolder verkoopt deel van het woningbezit om te kunnen investeren in renovatie en nieuwbouw.
- 2001 – Naamswijziging: van Woningbouwvereniging Noordoostpolder naar Mercatus.
Postkantoor
Het hoekhuis van de Rietstraat in Emmeloord, gezien vanaf het Harmen Visserplein was ingericht als postkantoor, 7 juli 1947 (Henk Rotgans)
Kipkar
Zoals je ook op deze foto kan zien, zijn de bouwmaterialen per schip via de Espelervaart aangevoerd en met kipkarretjes naar de bouwplaats vervoerd.
Sloop van oudste woningen in Emmeloord start in 2026
Het gaat om 82 huurwoningen aan de Rietstraat en de Zeebiesstraat.
Niet alle huizen worden gesloopt. Minstens zes huurwoningen blijven staan, omdat ze in een blok staan met koopwoningen.
Ik kan niet anders zeggen dan dat de nieuw te bouwen huizen keurig lijken op de oude gesloopte woningen.
Het DNA van Emmeloord blijft keurig bewaard.
Grote verandering: geen straat meer vol met blik. Nu staan alle auto’s in de straat voor de woningen geparkeerd. Dat wordt straks achter de woningen. De tuinen worden daarvoor kleiner. De gedachte is daarin dat mensen niet meer zo’n grote tuin willen en nodig hebben.
Bewoners van de Hoefbladstraat in Emmeloord zijn geschrokken. Woningcorporatie Mercatus wil ook de groenstrook tussen de Rietstraat en de Hoefbladstraat gebruiken. Het speelveld moet dan wijken voor nieuwbouw en parkeerplaatsen.
Middenstand Rietstraat en Zeeasterstraat
Nico Noordermeer heeft onderzoek gedaan naar de middenstand in de Rietstraat en Zeeasterstraat.
Tevens heeft hij een lijst weten op te stellen met de eerste bewoners van de Zeeasterstraat.
Heeft u aanvullende informatie of tips: dan kan u Nico bereiken via nicolaasnoordermeer at outlook punt com
Nog iemand die een fraai overzicht heeft weten te geven.
Evert Haar.
Zijn opa en oma hebben tot 1969 in een woonschip in de Espelervaart gewoond. (zie onderaan de pagina)
Uit de driemaandelijkse:
Posterijen, telegrafie, telefonie. Gedurende het 1ste halfjaar 1950 nam het PTT-verkeer op de verschillende postinrichtingen nog gestadig toe. Voor de brief- en pakketpostbestelling, welke geschiedt van het hulppostkantoor Emmeloord en de poststations Marknesse en Ens uit, zijn thans zes motorrijwielen in gebruik. Te Ens werd de telefoon- en telegraafdienst overgebracht van het kamp naar het inmiddels gestichte poststation. Het telefoonstation Ramspol blijft in verband met de nog niet voltooide kabellegging voorshands in het kamp gevestigd. Om dezelfde reden kan het telefoon-telegraafstation te Kraggenburg nog niet in gebruik worden gesteld. De zitdagen in het kamp De Voorst werden overgebracht naar Kraggenburg. De zitdagen, welke door een besteller in verschillende kampen worden gehouden, teneinde des avonds de kampbewoners in de gelegenheid te stellen hun post- en geldzaken af te handelen, werden herzien. Te Emmeloord worden de bedieningsposten voor de telefoon verplaatst naar de bovenverdieping van het perceel Rietstraat 3. Deze verplaatsing zal voor de afdeling ,,bestelling” aldaar, welke met een nijpend gebrek aan ruimte heeft te kampen, een aanzienlijke verbetering betekenen.
